تحلیل کمّی توان ژئوتوریستی شیروان درّه‌سی (واقع در شهرستان مشکین‌شهر استان اردبیل)

نویسندگان

1 استاد ژئومورفولوژی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی.

doi
10.22034/gmpj.2025.487121.1532
چکیده

ژئوتوریسم به توریسمی گفته می‌شود که دارای جاذبه‌های زمین شناسی، مورفولوژیکی و فرهنگی است. استفاده صحیح و بهینه از این جاذبه‌ها درمناطق مختلف، مستلزم شناخت از جنبه‌های مختلف می‌باشد. هدف اصلی تحقیق حاضر بررسی و تحلیل پتانسیل ژئوتوریستی ژئوسایت‌های منطقۀ شیروان درّه‌سی است. این منطقه با پتانسیل‌های طبیعی عظیم، در شهرستان مشکین‌شهر، دارای ژئوسایت‌های طبیعی و بکر مختلفی می‌باشد. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و روش تحقیق آن توصیفی-پیمایشی بوده و شیوۀ گردآوری داده‌ها، اسنادی و پیمایشی است که با استفاده از پرسش‌نامه از دو جامعۀ آماری کارشناسان و گردشگران، اطّلاعات لازم گردآوری شده است. همچنین جهت تحلیل داده‌ها از مدل دینامیکی هادزیک و آزمون‌های آماری با استفاده از SPSS.26 و PLS4 Smartاستفاده شده است. براساس نتایج بررسی ارزش علمی، مازاد و آسیب‌پذیری از نظر کارشناسان و گردشگران، مناطق ژئوتوریستی رودخانۀ شیروان‌چای، دریاچۀ آت‌گولی، دریاچۀ جیران‌گولی و آبشارها، به‌ترتیب؛ با مقادیر 45/32، 79/27، 63/27 و 85/22، دارای توان ژئوتوریسی متوسط هستند. همچنین براساس نتایج حاصله، توان ژئوتوریسی ژئوسایت‌های صخره‌ای و آبگرم شابیل، به‌ترتیب؛ برابر با 95/47 و 10/41 می‌باشد که این موضوع، توان خوب ژئوتوریسمی این دو سایت را نشان می‌دهد. با توجه به بررسی مدل معادلات ساختاری و بانظر به نتایج تحلیل عاملی تأییدی متغیرها، مقادیر پایایی سازه و روایی افتراقی، تمامی متغیرها و مولفه‌های مورد بررسی، تأیید شد. می‌توان اذعان داشت که علی‌رغم توان بالقوه و بالفعل کل منطقۀ مورد مطالعه جهت مقاصد ژئوتوریسم، تنها ژئومورفوسایت آبگرم شابیل، مورد توجه بیشتری قرار گرفته است و از توان و ظرفیت‌های سایر ژئومورفوسایت‌ها، به دلیل دوری از مراکز انسانی، نداشتن مسیر دسترسی مناسب، نبود امکانات اقامتی و نیز عدم معرفی کافی، استفاده حداکثری نشده است. لذا به‌نظر می‌رسد که رویکرد توجه به توسعه استراتژی ژئوتوریسم در این مناطق، می‌تواند بازخوردهای مثبت و رشد اقتصاد محلی را در پی داشته باشند.