بررسی تطبیقی داستان زندگی بهرام گور در جوامع الحکایات و منابع برجسته تاریخی

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی ، دانشگاه سمنان ،سمنان ، ایران

2 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

doi
10.29252/kavosh.2025.21940.3602
چکیده

پژوهش حاضر به بررسی داستان‌های بهرام پنجم ساسانی، ملقب به بهرام گور در کتاب جوامع ­الحکایات عوفی اختصاص دارد. کتاب جوامع ­الحکایات یکی از کتاب‌های معتبر زبان فارسی است که به خاطر حجم زیاد آن، کم‌تر به آن پرداخته شده است. بنابراین برای آن‌که نشان­ دهیم داستان­ هایی که در جوامع­ الحکایات درباره بهرام گور آمده دارای چه اشتراکات و اختلافاتی با منابع تاریخی دسته اول است، به مقایسۀ داستان‌ها با چهار منبع مهم عربی و فارسی؛ یعنی تاریخ طبری، تاریخ بلعمی، تاریخ ثعالبی و همچنین شاهنامه (و چند منبع دیگر) می ­پردازیم. به نظر می‌رسد داستان‌های بهرام در جوامع­ الحکایات بر روایت تاریخی معتبر بنا شده و این روایت تاریخی معتبر مأخذ اصلی آن هاست و عوفی توانسته است با کاهش یا افزایش، روایتی نو بیافریند. نتایج مقایسۀ روایت عوفی با کتاب­های تاریخی نشانگر آن است که بعضی از داستان­های بهرام گور در منابع تاریخی مذکور وجود ندارد یا عوفی به سادگی از آن‌ها گذشته است و هدف اصلی او پرداختن به شخصیت بهرام گور به‌عنوان شخصیتی برجسته و افسانه­­ای است. گفتنی است که برخی از داستان­ها و روایات درخصوص بهرام گور، تنها در جوامع­الحکایات آمده است و کتاب­های معتبر تاریخی دیگر، به آن‌ها اشاره نداشته ­اند. شیوۀما در این پژوهش، بررسی تحلیلی تک­تک داستان­ ها و پرداختن به وجوه اشتراک و اختلاف آن‌ها است. روش به کار گرفته در این پژوهش، شیوۀ تحلیلی-کتابخانه ­ای است.