ارزیابی کیفیت هیدروژئومورفولوژیکی رودخانه ویهج در محدوده شهری قروه با استفاده از شاخص IHG

نویسندگان

1 دانشجوی مقطع دکتری ژئومورفولوژی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، گروه جغرافیا. دانشگاه رازی کرمانشاه.

2 مدرس دانشگاه فرهنگیان و عضو هیئت علمی.

doi
10.22034/gmpj.2025.486267.1533
چکیده

تغییر و دگرگونی جزء صفات دائمی رودخانه‌ها است که بر اساس نوع استفاده و دخالت در آن می‌تواند موجب تغییراتی در کانال رود و حاشیه آن گردد. در پژوهش حاضر، کیفیت هیدروژئومورفولوژی رودخانه ویهج در بازه شهری قروه (ابتدای بازه شهری قروه تا روستای ویهج به طول 8 کیلومتر) مورد ارزیابی قرار گرفت. با استفاده از شاخص هیدروژئومورفولوژیکی IHG در طول مسیر اصلی رودخانه، به هفت (بازه) تقسیم و مقدار این شاخص برای هر بازه تعیین گردید. شاخص IHG تعداد 9 پارامتر را در سه گروه (کیفیت عملکرد رودخانه‌، مورفولوژی آبراهه، پوشش گیاهی کنار رود) ارزیابی می‌کند. مقدار هر پارامتر بین 1 تا 10، متناسب با وضعیت طبیعی و عملکرد حوزه رودخانه قرار دارد. بر اساس نتایج، بازه‌های شماره 1 و 5 دارای وضعیت ضعیف، بازه‌های شماره 6 و 7 دارای وضعیت خوب و بازه‌های شماره 2، 3 و 4 به دلیل دخالت‌های انسانی (از جمله تغییر در الگوی مورفولوژی، ایجاد سازه‌های مهندسی در بستر رودخانه، قطع پیوستگی آبراهه اصلی، ساخت‌وساز در سیلاب‌دشت و تغییر کاربری محدوده سیلاب‌دشت رودخانه به کاربری مسکونی و زراعی)، از کیفیت خیلی ضعیف برخوردار هستند. همچنین، کیفیت هیدروژئومورفولوژی بازه شهری رودخانه به دلیل گسترش فضای شهری و سکونتگاهی، استخراج بی‌رویه شن و ماسه، بیشترین اثرات منفی را دارد.