ویژگی های مورفومتریک و فرسایشی چین های زاگرس استان کرمانشاه

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد ژئومورفولوژی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

2 دانشیار گروه جغرافیا ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه.

doi
10.22034/gmpj.2024.461835.1506
چکیده

ناهمواری‌ها همیشه سالم و دست‌نخورده نمی‌مانند و پیکرۀ چین‌خوردگی به‌وسیلۀ عملکرد زمین‌ساخت و فرسایش، تغییر می‌کند. مطالعۀ ساز‌وکار چین‌خوردگی و شرایطی که باعث ایجاد تداوم عوامل ژئومورفولوژی، تغییر ساختمان چین‌ها و نشان‌دادن چگونگی عملکرد فرسایش بر روی این ساختارها، نشان‌دهندۀ مهّم‌بودن این مسئله است. باوجوداین، در زاگرس رابطه‌ای که فرسایش با زمین‌ساخت ایجاد کرده است، مشخص نیست؛ ازاین‌رو در پژوهش حاضر، سعی بر این است که ضمن بررسی مورفومتریک طاق-ها، این ارتباط کشف شود و شاخص‌هایی برای عملکرد رودخانه‌ها در میزان تخریب طاقدیس‌های زاگرس چین‌خوردۀ استان کرمانشاه به‌دست آید. در این پژوهش، زون زاگرس چین‌خورده در استان کرمانشاه انتخاب شده است که جهت‌گیری عمومی آن، شمال غرب - جنوب شرق است. برای جمع‌آوری داده‌ها از DEM 10 متر استان و نقشه 1:100000 زمین‌شناسی برای مشخص-شدن حدود طاق‌ها، تشخیص و ترسیم شبکه آبراهه‌ها، ترسیم محدودۀ حوضه‌های هر آبراهه استفاده شده است. برای تجزیه‌و-تحلیل، از آزمون‌های t جفتی و تیوکی کرامر استفاده شده که در پایان دو شاخص درصد مساحت نسبی حوضه‌ها و شاخص متوسط میانگین طول آبراهه ها به‌دست آمد. نتایج نشان می‌دهد که همۀ طاق‌ها به یک اندازه در برابر فرسایش واکنش نشان داده‌اند و اگر ساختمان نقشی در عملکرد فرسایش داشته است، این نقش دست‌کم در مقیاس کل طاقدیس‌ها معنی‌دار نبوده و در همۀ آن‌ها نقش یکسانی ایفا کرده است.