فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رودخانه‌ها سیستم‌های پویایی هستند که به دلیل بارش‌های سنگین و ناگهانی با افزایش قابل‌توجهی از میزان دبی‌ مواجه شده و حالت سیلابی به خود می‌گیرند. هدف اصلی این پژوهش پهنه‌بندی جریان سیلاب برای دوره‌های بازگشت در طول رودخانه گمناب‌چای به طول تقریبی 5 کیلومتر (از روستای آناخاتون تا تلاقی رودخانه آجی‌چای) است. به همین منظور، از مدل هیدرودینامیکی HEC-RAS استفاده شده است. جهت پهنه‌بندی و تهیه نقشه پهنه‌های سیلابی برای دوره‌های بازگشت 2، 5، 10، 25، 50، 100، 200 و 500 ساله از آمار دبی ایستگاه‌ هیدرومتری آناخاتون استفاده شده و دبی‌های حداکثر برای دوره‌های مذکور با استفاده از نرم‌افزار آماری EasyFit پیش‌بینی شد. لایه‌های مورد نیاز تحقیق جهت پهنه‌بندی سیلاب از قبیل خطوط مرکزی جریان، مقاطع عرضی و سواحل سمت چپ و راست رودخانه با استفاده از الحاقیه HEC-GeoRAS و در محیط نرم‌افزار ArcGIS تهیه شدند. نتایج تحقیق نشان داد که در سیلاب‌های با دوره‌های بازگشت 25، 50، 100 و 500 ساله به ترتیب حدود 150، 175، 190 و 225 هکتار از اراضی محدوده دشت سیلابی دچار آب‌گرفتگی می‌شوند. همچنین نتایج نشان داد که جریان سیلابی در بازه مورد مطالعه در دوره بازگشت‌های مختلف از حداقل 10 متر تا حداکثر 225 متر از کانال اصلی رودخانه خارج شده و وارد محدوده‌ی دشت سیلابی می‌گردد. لذا با توجه به نتایج به دست آمده، ضرورت دارد که اقدامات حفاظتی جهت جلوگیری از وقوع سیلاب در طول مسیر رودخانه از قبیل لایروبی بستر، حفظ حریم بستر رودخانه از تصرف انسان و ایجاد دیوار ساحلی صورت گیرد.