تحلیلی بر نقش بازارچههای مرزی در زیستپذیری نواحی روستایی (مورد شناسی: دهستانهای خاوومیرآباد و دزلی در غرب استان کردستان)
نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
doi
10.22111/gaij.2018.4146چکیده
دستیابی بهزیستپذیری و ارتقای قابلیت زندگی در نواحی روستایی در گرو اجرای برنامههای توسعهای با تکیهبر توانمندیهای بومی و محیطی است تا بتواند برای تعالی روستاییان، محیط روستایی را به محیطی جذاب و مطلوب برای زندگی تبدیل کند. در این راستا، در پژوهش حاضر به بررسی اثرات ایجاد بازارچههای مرزی بهعنوان نهادهای اقتصادی که بهمنظور بهرهگیری از پتانسیل تجارت نواحی مرزی تأسیس میشوند، بر روی ارتقای سطح قابلیت زیستپذیری نواحی روستایی مرزی دهستانهای خاوومیرآباد و دزلیواقعدراستان کردستان پرداخته میشود. این پژوهشِ توصیفی- تحلیلی، بهمنظور مقایسۀ وضعیت زیستپذیری محیطهای روستایی در دو دورۀ قبل و بعد از تأسیس بازارچههای مرزی انجام گرفتهاست و دادههای آن از منابع اسنادی و میدانی مبتنیبر مصاحبه، مشاهده و توزیع پرسشنامه در میان 260 نفر از سرپرستان خانوار روستاهای نمونه که ازطریق فرمول کوکران از حجم جامعه به میزان 4032 خانوار تعیین شدند، حاصل آمدهاست. تجزیهوتحلیل دادههای گردآوریشده ازطریق آزمونهای آمار استنباطی (تیدو نمونهای، تحلیل مسیر و رتبهای فریدمن) حاکی از این واقعیت است که بازارچههای مرزی تأسیسشده موجب ارتقای سطح قابلیت زیستپذیری روستاهای مورد مطالعه نسبتبه دورۀ قبل از تأسیس شدهاند و از سویی دیگر نیز در میان ابعاد چهارگانۀ زیستپذیری (اقتصادی، اجتماعی، کالبدی و محیطی)، این بُعد اقتصادی است که بیشترین تأثیر را در افزایش فضای زیستپذیر روستاها داشته است. همچنین شاخص بهبود وضعیت مساکن روستایی، ارزش زمینهای روستا و افزایش درآمد روستاییان نیز دارای بیشترین اثرپذیری و بهبود وضعیت بهدنبال تأسیس بازارچههای مرزی و فعالیت مردم محلی در آنها هستند.
