تغییرات مورفولوژیکی در دشت آبرفتی و جلگه ساحلی( نمونه موردی: رودخانه بهمنشیر)
نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران.
2 استادیار گروه جغرافیا، واحد ماهشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ماهشهر، ایران.
3 کارشناسی ارشد گروه جغرافیا، واحد ماهشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ماهشهر، ایران.
doi
10.22034/gmpj.2025.485368.1528چکیده
تتغییرات مورفولوژیکی منتسب به فعالیتهای انسانی یکی از محرکهای اساسی تغییرات محیطی در سطوح محلی، منطقه ای و جهانی است. مطالعات مورفولوژی در افزایش درک و نظارت بر تغییرات محیطی حیاتی شده است. از این جنبه، مطالعه حاضر به جزئیات وضعیت مکانی-زمانی جلگه آبرفتی و ساحلی رودخانه بهمنشیر در شهرستان آبادان با استفاده از تصاویر ماهوارهای Landsat، LISS III و Sentinel 2A برای سالهای 1973، 1986، 19۹۹، ۲۰۱۲ و 2024 میپردازد. در این مطالعه از سنجش از دور (RS)، سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و سیستم تحلیل خط ساحلی دیجیتال (DSAS) برای شناسایی تغییرات مورفولوژیکی و تأثیرات آنها استفاده شده است. تفسیر ویژگیهای مورفولوژیکی با استفاده از تصاویر ماهوارهای زمانی و تکنیک طبقهبندیکننده حداکثر احتمال (MLC) انجام شده و اثرات آن با روش تحلیل فضایی ArcGIS مورد بررسی قرار گرفت. دینامیک ساحل رودخانه با استفاده از مدل DSAS ارزیابی و کمیسازی شد. نتایج مطالعه نشان داد که هر دو لندفرم ژئومورفیک دشت آبرفتی و جلگه ساحلی تحت فشار فعالیتهای انسانی در طول سالها بهویژه پس از سال 2012 تغییر یافتهاند. به طوری که حجم رسوبات آبرفتی از 97.3 کیلومتر مربع در سال ۱۹۷۳ به 108.8 کیلومتر مربع در سال ۲۰۲۴ رسیده است. از دیگر نتایج تحقیق این میباشد که، سواحل رودخانه بهمنشیر در دشت آبرفتی با فرسایش قابل توجهی در سالهای اخیر به دلیل افزایش زراعت و گسترش سکونتگاهها و صنایع مواجه بوده است در حالی که جلگه ساحلی در سالهای اخیر به دلیل افزایش بار معلق رودخانه و پسروی آب دریا افزایش چشمگیری داشته است. همچنین مطالعات نشان داد که ۴ مورد از ۷ دهستان مورد مطالعه، بیشتر از 40 درصد آبرفتهای خود را به دلیل فعالیتهای انسانی را از دست دادهاند.