فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چغندرقند (Beta vulgaris L.) دومین محصول مهم قند پس از نیشکر است که با شرایط آب و هوایی مختلف سازگار است. با توجه به گرم شدن کره زمین، پیش‌بینی می‌شود که کشت پاییزه چغندرقند در آینده اولویت بیشتری پیدا کند. به‌منظور تعیین بهترین تاریخ کاشت پاییزه ارقام چغندرقند در منطقه خراسان بزرگ، آزمایشی به‌صورت اسپلیت پلات در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در استان‌های خراسان شمالی‌ ‌(شیروان)، خراسان رضوی (مشهد) و خراسان جنوبی ‌(خضری دشت بیاض) در سال زراعی 99-1398 انجام شد. کرت‌های اصلی شامل سه تاریخ کاشت ‌(10، 15 و 20 مهرماه)‌ و کرت‌های فرعی شامل سه رقم چغندرقند ‌‌(گیادا و مراک به‌عنوان ارقام مقاوم و شریف به‌عنوان رقم متحمل به ساقه‌روی)‌ بودند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر متقابل منطقه در رقم بر صفات درصد ساقه‌روی، عملکرد ریشه، عیار قند، میزان سدیم، ضریب استحصال و عملکرد شکر سفید معنی‌دار بود. تاریخ کاشت اول (10 مهر) در منطقه مشهد برای هر سه رقم منجر به بیشترین درصد ساقه‌روی (78 تا 90 درصد) شد. با تأخیر در کاشت از 10 مهر به 20 مهر، از درصد ساقه‌روی ارقام به شدت کاسته شد. رقم گیادا در منطقه مشهد با 3/47 تن در هکتار بیشترین و رقم شریف در منطقه شیروان با 6/22 تن در هکتار کمترین عملکرد ریشه را داشتند. منطقه شیروان عملکرد ریشه کمتری نسبت به دو منطقه دیگر داشت. بیشترین عیارقند (78/18 درصد) مربوط به رقم گیادا در منطقه شیروان بود و کمترین عیار (01/13 درصد) در رقم شریف در منطقه مشهد مشاهده شد. در مناطق شیروان و خضری رقم گیادا و در منطقه مشهد رقم مراک بیشترین عملکرد شکر سفید را داشتند به‌طور کلی، نتایج نشان داد که در منطقه شیروان تاریخ کشت 10 مهر و در مناطق مشهد و خضری تاریخ کشت 15 مهرماه می‌تواند منجر به حداکثر تولید عملکرد شکر سفید شود.