شیوه‌های نوآوری در تصویرسازی‌های زلالی خوانساری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه شهید باهنر کرمان

2 دانشیار زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه شهید باهنر کرمان

3 استاد زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه شهید باهنر کرمان

doi
10.29252/kavosh.2025.21734.3581
چکیده

زلالی خوانساری (وفات1025ه.) از شاعران شاخص تصویرگرا و نوجوی سبک هندی در سدۀ یازدهم هجری است که با رویکردی نوآورانه، سخن خویش را با تصاویری خلّاقانه، به نمایش گذاشته است و از آنجا که بررسی و تحلیل این تصاویر نوآورانه، موجب درک بهتر مضمون مورد نظر شاعر و همچنین دریافت قدرت وی در پردازش تصاویر می‌گردد، در پژوهش حاضر، با هدف دریافت شیوه‌های زلالی در خلق تصاویر نوآورانه، ابیات دارای تصاویر مبتکرانه، با روش تحلیل کیفی محتوای متن بررسی و تحلیل می­گردد. یافته­ های این پژوهش حکایت از آن دارد که نوآوری‌های وی در تصویرسازی‌ عمدتاً حاصل سه شیوه بوده است: تلفیق تصاویر، تصرفات واژگانی و کنایه‌های مبتکرانه. بر اساس یافته‌های پژوهش، در شیوه تلفیق تصاویر، بار اصلی تصویرسازی بر فن تشبیه استوار است و همچنین تصاویر این شیوه، جنبه تفصیلی بیشتری نسبت به دو شیوه دیگر دارد؛ در شیوه تصرفات واژگانی، تصاویر نو متنوع‌تر و دارای ایجاز، بیشتر مشاهده می‌گردد؛ در شیوه کنایه‌های مبتکرانه نیز شاعر، تصاویر نو را در بستری از کنایه‌های خلّاقانه به نمایش در آورده است و اینگونه ذهن مخاطب را از یک‌سو برای دریافت معنا و از سوی دیگر، دریافت تصویر جدید به تلاش وادار می‌سازد.