فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عجایب ­المخلوقات و غرا­یب ­الموجودات، تألیف محمّدبن محمود بن احمد طوسی از نمونه نثرهای شیوای ادب فارسی در سدۀ ششم هجری ­است. این کتاب ده «رکن» دارد که به حکایات، پدیده ­ها، عناصر و مخلوقات شگفت ­انگیز عالم اختصاص دارد. در این پژوهش که به شیوۀ تحلیلی-توصیفی انجام شده است، روش­ های اقناع مخاطب بررسی می ­شود. هدف از پژوهش حاضر، اثبات توانمندی گوینده در طرح اندیشه ­های اعتقادی، معرّفی شگفتی­ های آفرینش و در نهایت، چگونگی بهره ­گیری او از شیوه ­های اقناع مخاطب برای پذیرش سخنان خود است. نویسنده در مواردی با یاری­ گرفتن از قیاس و تمثیل و در شکلی گسترده­ تر با استناد به قرآن، روایات و سخنان حکما به توجیه شگفتی ­ها و غرایب می­ پردازد. حاصل پژوهش نشان می ­دهد که در بیشتر موارد، نویسنده قصد دارد با استدلال­­ های مبتنی بر آیات قرآنی و روایات، بین علم و دین پیوند برقرار کند. اشاره به خواص شگرف سنگ ­ها، گیاهان و داروها، کنش­ های خارق ­العادۀ حیوانات، اتّفاقات شگرف همراه با استدلال­ هایی که ریشه در اعتقادات گوینده دارد، گویای آن است که در لایۀ زیرین گزارش ­ها و حکایات، اهدافی با بار عاطفی ایدئولوژیک و بعضاً تبلیغاتی نهفته است و این موضوع، دلیل روشنی بر هدفمندبودن ساختار عجا­یب المخلوقات و غرا­یب­ الموجودات است. در واقع نویسنده تحت تأثیر اندیشه­ های مذهبی و گرایش ­های کیهان­ شناختی خود تلاش می ­کند با این شیوه استدلال­، مخاطب را به تفکّر در آفرینش و شناخت پروردگار عالم برانگیزد.