تخمین دبی روزانه با استفاه از مدل نیمه توزیعی IHACRES (مطالعه موردی: حوضه آبخیز قره‌سو ،کرمانشاه)

نویسندگان

1 استاد ژئومورفولوژی دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، گروه سنجش از دور، دانشگاه تبریز.

2 دانشجوی دکتری سنجش از دور ، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، گروه سنجش از دور، دانشگاه تبریز.

3 دانشجوی دکتری سنجش از دور ، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، گروه سنجش از دور، دانشگاه تبریز.

doi
10.22034/gmpj.2024.384992.1417
چکیده

به منظور به کاربردن موفقیت آمیز مدل هیدرولوژیکی ، می‌بایست پارامترهای مدل به دقت تعیین شوند . بدلیل فقدان اطلاعات فیزیکی مشخص و همچنین اندازه‌گیری های میدانی که بسیار هزینه بر هستند، اندازه‌گیری همه مقادیر پارامترهای مدل امکان پذیر نمی باشد.بنابراین تخمین پارامترها معمولا بوسیله برازش خروجی مدل و داده های مشاهده‌ای در یک فرایند سعی و خطا انجام می‌شود. از طرف دیگر کاریرد موفقیت آمیز مدل های هیدورلوژیکی بستگی به دقت واسنجی مدل دارد. بنابراین قبل از به کار بردن نتایج مدل برای تصمیم گیری های مختلف باید واسنجی جهت افزایش قابلیت اطمینان مدل به دقت انجام شود. لذا در این پژوهش سعی شده است با استفاده از مدل بارش- رواناب IHACRES جریان رودخانه‌ای برای حوضه‌ی آبخیز قره‌سو در استان کرمانشاه شبیه‌سازی شود.مدل IHACRES دارای 3 متغیر ورودی: بارش روزانه، دمای روزانه و دبی روزانه می‌باشد. ابتدا مدل با داده‌های روزانه دبی 20 ساله (2000-1981) واسنجی گردید و سپس در طول دوره آماری (2010-2001) مورد اعتبارسنجی قرار گرفت.نتایج شبیه‌سازی نشان داد در هردو دوره ‌ واسنجی و اعتبار سنجی ، مقادیر برآوردی مدل خصوصا در مقادیر دبی اوج کمتر از مقادیر مشاهداتی بود. اما در مجموع با توجه به انحرافات کم مدل و شبیه سازی خوب مقادیر دبی حداقل و براساس دو پارامتر ضریب تعیین (640/0 R2=) در مرحله واسنجی و (624/0 R2=)در مرحله اعتبار سنجی و ضریب کارایی (639/0 CE=) در مرحله واسنجی و(622/0 CE=) در مرحله اعتبار سنجی می‌توان گفت عملکرد مدل در حوزه مطالعه رضایت‌بخش بوده است.