فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش ضمن بررسی نرخ تغییرات ناشی از فرونشست زمین در محدوده دشت اردبیل، به اثرات احتمالی تغییرات فرونشست زمین بر 5 محوطه‌ تاریخی اوزریک، قلعه‌بوینی، قطار تپه‌سی، تپراقلو و نیارچمنی واقع در دشت اردبیل می‌پردازد. در تحقیق حاضر جهت بدست آوردن سطح ایستابی آب زیرزمینی از داده‌های 22 چاه پیزومتری در سطح دشت اردبیل با استفاده از روش RBF و برای دست‌یابی به تغییرات فرونشست زمین از تصاویر SAR ماهواره Sentinel1-A به روش تداخ‌سنجی راداری استفاده شده است. بازه زمانی مورد استفاده در این پژوهش، یک بازه 7 ساله؛ از سال 1395 تا سال 1402 است. نتایج تحقیق نشان داد که سطح آب زیرزمینی در جنوب‌شرقی دشت اردبیل وضعیت خطرناکی دارند. به دلیل تمرکز بی رویه چاه‌ها در این منطقه و برداشت زیاد آب، باعث افت شدید سطح آب زیرزمینی شده است که تبعات بسیار بدی مانند خشک شدن سفره‌های آب‌ زیرزمینی و فرونشست شدید زمین در این منطقه را به دنبال داشته است. همپوشانی موقعیت محوطه های تاریخی با مناطق دارای فرونشست نشان می‌دهد که تپه تپراقلو مربوط به هزاره اول قبل از میلاد دارای فرونشست با نرخ 250 میلی‌متر است که در مقایسه با دیگر محوطه‌های تاریخی بیشترین مقدار را به خود اختصاص داده است. تپه اوزریک نیز که در شمال غربی شهر اردبیل قرار دارد با نرخ 69 میلی‌متر فرونشست زمین در رتبه دوم قرار دارد. سایر تپه‌ها نیز علارغم اینکه در شرایط موجود در محدوده فرونشست زمین قرار نگرفته‌اند ولی با توجه به روند پیشروی محدوده‌های تحت تاثیر فرونشست، در سال‌های آتی با توجه به مدیریت نامناسب آب‌های زیرزمینی، این محوطه‌های تاریخی نیز درگیر مسئله فرونشست زمین و تخریب بافت تاریخی خواهند شد.