ارزیابی و پهنهبندی خطر وقوع زمینلرزه با استفاده از روش تحلیل سلسلهمراتبی فازی(FAHP) (مطالعه موردی: استان هرمزگان )
نویسندگان
1 استادیار دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی،دانشگاه اصفهان،اصفهان،ایران.
2 دانشجوی کارشناسیارشد سنجش ازدور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشگاه اصفهان
3 دانشجوی کارشناسیارشد سنجش ازدور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشگاه اصفهان
doi
10.22034/gmpj.2024.461035.1511چکیده
چکیدهایران یکی از زمینلرزه خیزترین کشورهای دنیاست. همگرایی صفحات عربستان و هند- اوراسیا که موجب چینخوردگی و شکستگی شده است، علت اصلی لرزهخیزی بالای سرزمین ایران است. شناخت نواحی در معرض این مخاطرات محیطی، یکی از گامهای اولیه در مدیریت مخاطرات و برنامهریزی توسعهای و عمرانی است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی و پهنهبندی آسیبپذیری استان هرمزگان در برابر خطر زمینلرزه و شناسایی شهرستانها، شهرها و روستاهای در معرض خطر، صورت پذیرفته است. در این راستا با تلفیق مدلهای منطق فازی و تحلیل سلسلهمراتبی با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی، میزان آسیبپذیری استان هرمزگان در برابر خطر زمینلرزه، تحلیل و استخراجشده است. شاخصهای مورد مطالعه موثر در پهنهبندی زلزله عبارتاند از: شیب، ارتفاع، فاصله از گسل، تراکم گسل، عمق زلزله، قدرت زلزله، فاصله از نقاط زلزله و تراکم نقاط زلزله. براساس نقشه پهنهبندی ریسک زلزله به دست آمده در این پژوهش، ۱۵۸۰۷ کیلومترمربع از مساحت استان (۲۲.۳۶ درصد) درمعرض خطر بسیار زیاد، 23787 کیلومترمربع (33.64 درصد) خطر زیاد، 14341کیلومترمربع (20.28 درصد) خطر متوسط، 8639 کیلومترمربع (12.22 درصد) خطر کم و ۸۱۳۳ کیلومترمربع (۱۱.۵۰ درصد) درمعرض خطر بسیار کم قرار دارند؛ بنابراین، حدود 56 درصد از مساحت استان، در معرض خطر بسیارزیاد و زیاد قرار دارد که زنگ خطری بزرگ می باشد. علاوه بر این، با بررسی توزیع سکونتگاهها و جمعیت، مشاهده میشود مناطقی که ازنظر زلزله درمعرض خطر بیشتری قرار دارند، پرجمعیتتر هستند؛ بنابراین، برای کاهش مخاطرات زلزله، باید برنامهریزیهای ویژه، نظیر تغییر توزیع فضایی جمعیت و سکونتگاههای انسانی در سطح استان و مقاومسازی مناطق پرخطر، در دستور کار مدیران و برنامهریزان قرار گیرد.