ادراکات فطری (پیشآوردهها) از نظر ملاصدرا
نویسندگان
1 داشجوی دکتری دانشگاه فردوسی مشهد
2 دانشگاه بجنورد
doi
10.22067/philosophy.v48i2.48185چکیده
بحث فطرت و امور فطری در انسان از جمله مباحث مهمی است که سابقه طولانی در اندیشه اسلامی و غربی دارد و بسیاری از فلاسفه و متفکران در اینباره به ویژه در اثبات آن سخن گفتهاند به حدی که حتی برخی از صاحبنظران در فلسفه اسلامی، پذیرش ادراکات فطری اخلاقی را بهترین راه حل نسبیگرایی اخلاقی دانستهاند. در این نوشتار ابتدا کاربردهای واژه فطری را درباره ادراکات انسان بیان کرده، سپس دیدگاه ملاصدرا را بر هریک از این کاربردها عرضه کرده و در نهایت به این نتیجه رسیدهایم که برخلاف برخی از فیلسوفان غرب چون افلاطون و لایب نیتس، از نظر ملاصدرا، بنابر مبانی خاص انسانشناختی وی، از قبیل حدوث جسمانی نفس، انسان ادراک فطری به معنای دریافتهاو شناختهای حصولیِ پیشین که مقتضای آفرینش وی بوده و از ابتدا همراه او باشند، ندارد و بر مبنای اصول و مبانیای چون «مساوقت وجود و علم»، «علم بسیط مشترک بین انسانها» و نیز «علم معلول به ذات خود مستلزم علم به علت است»؛ ادراک حضوری فطری در دیدگاه ملاصدرا قابل پذیرش است.
