تحلیل کمی مورفومتری مخروط افکنه های واقع در امتداد گسل امتداد لغز دهشیر
نویسندگان
1 دانشیار، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه حوضه های رسوبی و نفت، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
3 دانش آموخته کارشناسی ارشد ژئومورفولوژی،گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
doi
10.22034/gmpj.2024.431610.1475چکیده
مخروطافکنهها از جمله لندفرمهای تراکمی هستند که مورفومتری آنها اثر فعالیت گسلها را منعکس میکند. در این تحقیق 28 مخروط افکنه واقع در امتداد گسل امتداد لغز دهشیر انتخاب شد و ارتباط پارامترهای مورفومتریکی مخروطها شامل شیب توپوگرافی، طول، عرض، نسبت عرض به طول، زاویه جاروب، و ضریب مخروط گرایی اصلاح شده با فعالیتهای تکتونیکی گسل دهشیر ارزیابی شد. نتایج نشان میدهد بین شیب مخروطها و پارامترهای زاویه جاروب و نسبت عرض به طول مخروطها رابطه معکوس معنیداری وجود دارد. این موضوع نشان میدهد که مخروطهای با شیب توپوگرافی بیشتر، زاویه جاروب و نسبت عرض به طول کمتری دارند. با افزایش نسبت عرض به طول مخروطها، زاویه جاروب مخروطها افزایش می یابد. با این وجود بین دو پارامتر مذکور رابطه آماری معنی داری وجود ندارد. بین دو پارامتر نسبت عرض به طول مخروطها و ضریب مخروط گرایی اصلاح شده رابطه معکوس معنیداری وجود دارد. این موضوع نشان میدهد که مخروطهایی که نسبت عرض به طول بیشتری دارند، دارای شکل منظمتر و نزدیکتر به مخروط واقعی (ایدهآل) هستند. مقایسه دادهها نشان میدهد که میانگین زاویه جاروب و ضریب مخروط گرایی اصلاح شده در گروه مخروطهای بزرگ ( به ترتیب 3/100درجه و 1/1)، بالاتر از مخروطهای کوچک (به ترتیب 1/83 درجه و 69/0) است. با این وجود، میانگین شیب و نسبت عرض به طول در مخروطهای کوچک ( به ترتیب 78/1 درصد و 11/1) بیشتر از مخروطهای بزرگ (به ترتیب 3/1 درصد و 73/0) است. بالا بودن مقدار پارامترهای زاویه جاروب، نسبت عرض به طول، و ضریب مخروط گرایی اصلاح شده در منطقه مورد مطالعه را میتوان به جابجایی مکرر محل رسوبگذاری در رأس مخروطها تحت تأثیر حرکات امتداد لغز گسل دهشیر نسبت داد. همچنین وجود رشتههای فشاری در امتداد خط گسل نیز نقش مهمی در افزایش مقدار زاویه جاروب و ضریب مخروط گرایی اصلاح شده و بی قوارگی مخروطها داشته است.