فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمین‌لغزش‌ها جزو مهم‌ترین مخاطرات ژئومورفولوژیکی در مناطق کوهستانی به‌شمار می‌روند. ارزیابی مکانی و تهیه نقشه‌های خطر راهکاری اساسی در رابطه با مدیریت ریسک زمین‌لغزش به‌شمار می‌رود. در پژوهش حاضر به ارزیابی مکانی و پهنه‌بندی خطر زمین‌لغرش در سطح حوضه آبریز زمکان کرمانشاه پرداخته شده است. در این راستا، از 13 فاکتور موثر بر وقوع زمین‌لغزش شامل ارتفاع، شیب، جهت شیب، عدد ناهمواری ملتون، تحدب سطح زمین، طول دامنه، عمق دره، رطوبت توپوگرافیک، بارش، سازندهای زمین‌شناسی، فاصله از آبراهه، فاصله از جاده و پوشش گیاهی استفاده شد. به‌منظور ترکیب و روی‌هم گذاری فاکتورهای مذکور از توابع تئوری کاتاستروف در بستر سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) استفاده شد. مدل مذکور برای رفع عدم قطعیت‌های مرتبط با تصمیم‌گیری و کلاسه‌بندی داده‌ها به کار گرفته شد. در مدل مذکور وزن معیارها براساس مکانیسم درونی سیستم تعیین می‌شود که دارای ماهیت ریاضیاتی است. مدل‌سازی مبتنی بر توابع تئوری کاتاستروف نشان داد که فاکتورهای شیب با ضریب 3/1، بارش با ضریب 2/1، ارتفاع با ضریب 1/1 و سازندهای زمین‌شناسی با ضریب 1 مهم‌ترین متغیرهای مؤثر بر وقوع زمین‌لغزش در حوضه زمکان هستند. بالغ بر 4/32 درصد مساحت حوضه مطالعاتی در کلاس‌های با خطرپذیری زیاد و بسیار زیاد قرار گرفت. به‌دلیل برآیند عوامل موثر مانند ارتفاع، شیب و بارش زیاد و نیز تناوب مارن، آهک رسی و شیل، بخش‌های مرکزی و جنوبی منطقه از پتانسیل لغزشی بالایی برخوردار می‌باشند. نتایج بیانگر کارایی مطلوب توابع تئوری کاتاستروف مبتنی بر GIS در تهیه نقشه حساسیت وقوع زمین‌لغزش است که بر اساس منحنی مشخصه عملکرد سیستم (ROC)، دقت مدل حدود 90 درصد برآورد شده است. در مدل مورد استفاده وزن معیارها بر اساس مکانیسم درونی سیستم تعیین می‌شود و ضمن قابلیت تکرارپذیری و تعمیم منجر به کاهش عدم‌قطعیت و نیز ترکیب داده‌های کمی و کیفی می‌شود.