هویت اقلیمی سرزمینی و سیاستگزاریهای مدیریت منابع آبی از دیدگاه ژئومرفولوژی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه اصفهان، ایران.
2 استاد ژئومورفولوژی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه اصفهان، ایران.
3 استادیار ژئومورفولوژی، گروه جغرافیا، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
doi
10.22034/gmpj.2024.466220.1510چکیده
سیاستگزاریها در حوزه مدیریت منابع آبی معمولاً به اتکا دادههای اقلیمی و در چارچوب تحلیلهای آماری صورت میگیرد، غافل از آنکه این شیوهها، غالباً بدون پشتوانههای فلسفه محیطی راهگشا نخواهند بود. درک مفهوم هویت اقلیمی در حوزه مدیریت منابع آبی میتواند نگاه سیاستگزاران را دگرگون سازد. اگرچه مفهوم هویت بیشتر در مطالعات اجتماعی بکار میرود ولی بررسیهای اخیر ژئومرفولوژیستها بر این نکته تأکید دارد که سرزمینها نیز دارای هویت خاصی هستند که همانند جوامع بشری عملکردی براساس این ویژگیها از خود بروز میدهند و عدم شناخت و بیتوجهی به آن، اجرای بسیاری از سیاستها را با ناکامی روبرو میسازد. بررسیهای اخیر مطالعات جغرافیایی نشان میدهد، اگرچه تحلیل دادههای یکسان، میتواند با روشهای آماری متعددی صورت گیرد ولی همیشه نتایج بدست آمده یکسان نیست و این موضوع میتواند در فهم هویت اقلیمی ما را یاری دهد. این مقاله که حاصل بررسیهای دادههای بارش ایران در یک دوره زمانی (30 ساله) و براساس تحلیل همسازها و به اتکا تکنیکهای شاخص ناهنجاری ، تحلیل خوشهای ، آزمون رانتست ، آزمون رانچارت و آزمون من – کندال برای سه مؤلفۀ میانگین بارش، بیشینه بارش 24 ساعته و شدت بارش ایستگاههای منتخب صورتگرفته، حاکی از آن است که: هویت اقلیمی ایران از مبانی فلسفی رخدادهای بیقاعده پیروی کرده که در ژئومرفولوژی تحت عنوان حوادث کاتاستروف از آن یاد میشود و شرط کامیابی در سیاستگزاریهای آبی به رسمیت شناختن چنین هویت اقلیمی در ایران است. ذخیرهسازی و ایجاد نظام شبکه سراسری که بتواند توانایی وزارت نیرو را در جابجایی آب ناشی از بارشهای تصادفی، میسر سازد به عنوان اَبَر سیاست نظام مدیریت آبی میتواند کارساز باشد.