مطالعه صفات رویشی و ترکیب‏های اسانس سه جمعیت گیاه دارویی کاکوتی کوهی (Ziziphora clinopodioides Lam.) در اصفهان

نویسندگان

1 بخش تحقیقات علوم زراعی- باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران

2 بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران

3 بخش تحقیقات گیاهان دارویی و معطر، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

doi
10.22067/jcesc.2021.72239.1082
چکیده

جهت بررسی کمی و کیفی کاکوتی کوهی (Ziziphora clinopodioides Lam.) آزمایشی طی سال‏های 1398- 1397 در ایستگاه تحقیقاتی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان اجرا گردید و سه جمعیت کاکوتی جمع‏آوری شده از رویشگاه‏های استان اصفهان شامل جمعیت‏های ماکوله، سرچشمه گلپایگان و داران بر اساس طرح بلوک‏های کامل تصادفی با سه تکرار بررسی شدند. صفات اندازه‏گیری شده شـامل: ارتفاع بوته و وزن خشـک اندام هوایی، نسبت وزن خشک به تر، وزن هزار دانه، عملکرد اندام هوایی و بذر در هکتار، درصد و عملکرد اسانس و ترکیبات اسانس بود. تجزیه مرکب نتایج دو سال نشان داد که جمعیت‏های مورد بررسی از نظر کلیه صفات تفاوت معنی‏داری داشتند. جمعیت سرچشمه‏گلپایگان، با متوسط عملکرد خشک اندام هوایی و بذر به‌ترتیب 7011 و 179 کیلوگرم در هکتار بیشترین و جمعیت داران با مقادیر 6120 و 70 کیلوگرم در هکتار کمترین مقدار را به خود اختصاص دادند. بیشترین درصد و عملکرد اسانس نیز در جمعیت سرچشمه گلپایگان مشاهده گردید. سال‏های آزمایش تاثیر معنی‏داری روی عملکرد اندام هوایی و درصد اسانس داشت. برهمکنش جمعیت در سال نشان داد که جمعیت سرچشمه گلپایگان در هر دو سال زراعی از عملکرد بذر و اندام هوایی بالاتری برخوردار بود. آنالیز اسانس حضور 26 ترکیب را در اسانس سه جمعیت مورد بررسی نشان داد و 1، 8 سینئول و پولگون به‌عنوان ترکیب‏های غالب اسانس بودند.