ارتباط طبقه بندی شکل زمین ، کاربری اراضی و مناطق دارای پتانسیل سیل خیزی در استان بوشهر
نویسندگان
1 دانشیار ژئومورفولوژی بخش جغرافیا، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز
2 دانشیار ژئومورفولوژی بخش جغرافیا، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز
doi
10.22034/gmpj.2024.457694.1503چکیده
بررسی شکل زمین و فرآیندهای ایجاد کننده آنها، همواره مورد توجه ژئومورفولوژیست ها در سراسر دنیا بوده است. در مطالعات ژئومورفولوژی مدرن، با استفاده از مدل سازی کامپیوتری و نرم افزارهای مرتبط با نقشه، می توان شکل زمین در هر منطقه ای را استخراج کرده و طبقه بندی نمود. هدف این مطالعه طبقهبندی اشکال زمینی با استفاده از شاخص موقعیت زمینشناختی (TPI) در محیط GIS و تعیین ارتباط آن با کاربری اراضی و میزان سیلاب در استان بوشهر می باشد. برای این منظور در مقیاسهای مختلف فضایی (میانگین، 10 متر، 20 متر، 30 متر، 40 متر، 50 متر، 60 متر) نقشه های شاخص موقعیت زمین شناختی و در نهایت نقشه های اشکال زمینی زمین تهیه شد. نتایج این مطالعه نشان داد که با تغییر بین مقیاس کوچک 10 متر و مقیاس بزرگ 60 متر، درصد مساحت درههای u شکل کاهش یافت از 5.64٪ به 2.61٪، و در دره ها و بریدگیهای واقع بر ارتفاعات و دامنهها درصد مساحت از 67.55٪ به 66.05٪ کاهش یافت. اما برای خط الراسهای مرتفع، درصد افزایش از 0.81٪ به 2.84٪ بود و برای خط الراسهای مرتفع، قله کوه درصد افزایش از 0.11٪ به 0.39٪ بود. بطوریکه با افزایش میزان همسایگی (60 متر)، شکل اصلی زمین از بین میرود و درههای باریک و زهکشها محو میشوند. اما با کاهش میزان همسایگی (10 متر)، همه اشکال، به ویژه تپهها، درهها و زهکشها، حفظ میشوند. همچنین نتایج ارتباط بین نوع لندفرم و کاربری اراضی نشان داد که در بخشهای مختلف شکل زمین انواع متنوعی از کاربری اراضی دیگر مانند مراتع حفاظت شده، اگروفارستی، گردشگری و پارک های طبیعی را می توان ایجاد کرد. در نهایت، مشخص شد که میتوان با استفاده از نقشههای اشکال زمینی سطوح خطر برای سیلابها را تعیین نمود.