بررسی الگوی زن غربی و تأثیر آن بر محیط زیست ایران در رمان «داستان یک شهر» احمد محمود با نگاهی به گفتمان قدرت

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز. اهواز. ایران.

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز. اهواز. ایران

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز. اهواز. ایران

4 استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

doi
10.29252/kavosh.2023.19907.3399
چکیده

سیاست­گذاری­ های دوره پهلوی اوّل با تأثیرپذیری از گفتمان­ های مختلفی شکل‌گرفت؛ یکی از آن ­­ها قانون کشف حجاب بود که با ایجاد نابسامانی تأثیرات نامطلوبی را بر محیط زیست طبیعی، مصنوعی و اجتماعی ایران بر جای گذاشت. در این مقاله نمود آن در رمان «داستان یک شهر» احمد محمود بررسی خواهد شد. از این­ رو با روش تحلیلی-توصیفی با نگاهی به جامعه و طبیعت، اعمال الگوی زن غربی در ایران و تأثیر آن بر محیط زیست طبیعی و انسانی بررسی می‌گردد تا به این سؤالات پاسخ داده شود: پیامدهای قدرتی که در تضاد با ساختار جامعه­ است، چگونه بر تمام سطوح آن تأثیر ­می ­گذارد؟ و در کل مواجهه مردم بندر لنگه با فرآیند بهنجارسازی‌شده در فرهنگ غربی یعنی کشف حجاب چگونه است که در آن، زنان به سوژه­هایی تبدیل شده­اند که بر سایر ارکان محیط زیست تأثیرگذارند؟ نتایج پژوهش، حاکی از آن است که اعمال فرآیند بهنجارسازی‌شدة فرهنگ غربی، چون در تقابل با فرهنگ سنّتی ایرانی-اسلامی بود، مقاومت­هایی را در افراد جامعه شکل داد و تأثیرات نامطلوبی بر محیط زیست طبیعی، اجتماعی و مصنوعی ایران بر جای ­گذاشت. تأثیری که نمود آن را در دگرگونی بهره­برداری از دریا مانند تجارت‌نکردن تاجران معتبر و حضور ماهیگیران غیربومی و پاره‌کردن تور ماهیگیران بومی و پرکردن سردخانه­هایشان از ماهی، آلودگی تصویری همچون تغییر نمای بازار، فساد زنان و مردان، مهاجرت افراد، تأثیر گذاشتن بر تجارت با دنیا و روی‌آوردن به قاچاق مشاهده می‌شود. چنین تأثیراتی از یک جهت نشان از نقش حیاتی دریا در زندگی ساکنان بندر لنگه دارد و از طرف دیگر نشان‌می­ دهد که اهالی بندر لنگه فاعل ­های معناپذیر و موضوع اطاعت‌پذیر قدرت نیستند.