تجارب معلمان دورة ابتدایی از چالش‌های اجرای طرح جابربن‌حیان: یک مطالعة کیفی

نویسندگان

1 استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

2 دکتری برنامه‌ریزی توسعة آموزش عالی، دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، سبزوار، ایران

doi
10.48310/pma.2023.2858
چکیده

در راستای پرورش تفکر کودکان و به‌منظور تحقق مشارکت دانش‌آموزان در عرصة پژوهش، طرح‌ها و برنامه‌هایی وجود دارد. در آموزش ‌و پرورش ایران، طرح جابربن­ حیان نیز یکی از این طرح‌های پژوهش‌محور در راستای پرورش تفکر و مهارت‌های پژوهش در دانش‌آموزان است. هدف پژوهش حاضر بررسی دیدگاه معلمان دورة ابتدایی دربارة چالش‌های اجرای طرح جابربن‌حیان است. با استفاده از روش کیفی پدیدارشناسی از طریق نمونه‌گیری هدفمند 20 نفر از معلمان ابتدایی در مدارس شهرستان سبزوار انتخاب شد. ابزار گردآوری داده‌ها، مصاحبة نیمه‌ساختاریافته بود. یافته‌های پژوهش، با استفاده از روش کدگذاری سه‌مرحله‌ای منسوب به استراوس و کوربین تحلیل شد. یافته‌های پژوهش در هشت دسته عوامل شامل عوامل مربوط به فرهنگ آموزشی، عوامل مربوط به اهداف برنامة درسی، عوامل مربوط به معلمان، عوامل مربوط به راهبردهای یادگیری، عوامل مربوط به دانش‌آموز، عوامل مربوط به خانواده، عوامل مربوط به امکانات آموزشی و ارزیابی طرح دسته‌بندی شد. عدم آمادگی ساختاری و فرهنگی برای اجرای طرح جابر نیز به‌عنوان کد انتخابی مشخص شد. نتایج پژوهش نشان داد برای پیاده‌سازی و بهره‌گیری از طرح جابر در مدارس باید در جهت رفع و کاهش چالش‌های مطرح‌شده در مسیر پژوهش زمینه‌سازی‌های مختلفی صورت گیرد.