نقش دانش بومی روستاییان در زیست‌پذیری مناطق روستایی مورد شناسی: روستاهای دوین و توکور شهرستان شیروان

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، جغرافیا و آمایش کیفیت محیطی مناطق روستایی، دانشگاه فردوسی، مشهد

2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه فردوسی مشهد

3 دانشجوی دکتری جغرافیا و آمایش کیفیت محیطی مناطق روستایی، دانشگاه فردوسی مشهد

doi
10.22111/gaij.2017.3383
چکیده

امروزه یکی از مسائلی که توجه محققان را به خود جلب کرده، بررسی نقش دانش بومی در توسعۀ درون‌زا و زیست‌پذیری نواحی روستایی است؛ زیرا دانش بومی با بهره‌گیری از بسترهای تجربی، می‌تواند نقش مهمی در انتقال اطلاعات و باروری قدرت تصمیم‌گیری در روستاییان داشته باشد و در بهره‌برداری مطلوب از منابع و امکانات، مؤثر واقع شود. هدف از این پژوهش، بررسی نقش دانش و تجربیات بومی روستاییان در زیست‌پذیری مناطق روستایی در دو روستای دوین و توکور شهرستان شیروان است؛ بنابراین، تحقیق از‌نظرِ ماهیت، کیفی و به‌لحاظِ هدف، کاربردی- توسعه‌‌ای است. در این تحقیق از نظریة بنیانی و تحلیل محتوا استفاده شده است و برای جمع‌‌آوری داده‌ها از تکنیک‌های مشاهده (‌‌مستقیم و مشارکتی) و مصاحبه (‌‌انفرادی، نیمه‌ساختارمند و گروهی) بهره گرفته شده است. جامعة آماری شامل خبرگان محلی و باتجربه‌ترین روستاییان کشاورز و دامدار دو روستای دوین و توکور شهرستان شیروان است. برای انتخاب نمونه‌‌ها از روش ‌‌نمونه‌گیری هدفمند و تکنیک گلوله‌برفی استفاده شد و از‌طریقِ مصاحبة عمیق با 15 نفر از خبرگان محلی، اطلاعات به اشباع کامل رسید. نتایج تحقیق نشان داد‌‌، دانش بومی توانسته در زیست‌پذیری مناطق روستایی، ضمن تعادل و پایداری مسائل زیست‌محیطی، زمینه را برای مشارکت‌‌های جمعی درجهتِ ارتقاء کیفیت زندگی و زیست‌پذیری در منطقه فراهم کند.