تحلیل کیفی مصرف مشروبات الکلی و ماریجوانا بین دختران شهر یاسوج

نویسندگان

1 دکتری جامعه شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

2 دانشیار گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

doi
10.22034/jsi.2024.2020198.1698
چکیده

اعتیاد به موادی همچون مشروبات الکلی و ماریجوانا به‌عنوان معضل جهانی، وقت و هزینۀ زیادی بر روی دست مجریان بهداشتی، اجتماعی و حتی سیاسی کشورها گذاشته است. هدف اصلی این تحقیق تحلیل کیفی مصرف مشروبات الکلی و ماریجوانا در دختران شهر یاسوج بود. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش نظریۀ زمینه‌ای انجام شد. بدین منظور با 13 دختر مصرف‌کنندۀ این دو ماده براساس روش نظریـۀ زمینـه‌ای، مصاحبۀ عمیق صورت گرفت. از روش نمونه‌گیریِ نظری و روش نمونه‌گیری گلوله‌برفی استفاده شد. تحلیلِ داده‌ها با روش استخراج مضامین براساس واحد تحلیل جمله بود و از روش کدگذاریِ سه‌مرحله‌ایِ کدگذاریِ باز، محوری و گزینشی برای شناخت داده‌ها و سامان‌دهی یافته‌های تحقیق استفاده شد. براساس تحلیلِ مضمونی مصاحبه‌ها، 9 مقولۀ مرتبط با فرایندِ مصرف مشروبات الکلی و ماریجوانا عبارت‌اند از: «ضعف خودباوری و تلاش برای جلب توجه مردان»، «بستر خانوادگی نامناسب»، «مصرف هدفمند»، «وجوه اقتصادی مصرف»، «سهولت مصرف و دسترسی»، «ناکارآمدی دستگاه‌های نظارتی قانونی»، «دامنۀ مصرف»، «تقلاهای نافرجام برای رهایی کامل» و «تجربۀ آسیب‌های چندگانه». مقوله‌های نامبرده ذیلِ مقولۀ هستۀ «مصرف الکل: برساخت اجتماعی نامناسب و خوددرمانیِ بدفرجام زنان» دسته‌بندی شد. مصرف مشروبات الکلی و ماریجوانا، به‌عنوان پدیده‌ای نوظهور، روبه‌رشد و نسبتاً ناشناخته در بین دختران رواج دارد و تصورات قالبیِ مردانه دیدنِ مصرف مشروبات الکلی مانع مطالعه و پرداختن به آن در حوزه‌های دانشگاهی، آسیب‌شناختی همه‌جانبۀ روانی-جسمی-اجتماعی، سیاست‌گذاری و درمانی آن گردیده است. مصرفی که با تبعات فردی‌اجتماعی پرمخاطره‌ای برای دختران همراه بوده است و آن‌ها را درگیر چالشی دائم و پایان‌ناپذیر می‌سازد.