ارزیابی فعالیت ‏های نئوتکتونیکی در تحولات حوضه‏ های آبریز مطالعه موردی: حوضه‏ های آبریز جنوب کوهستان کرکس

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیای طبیعی، دانشکدة علوم جغرافیایی و برنامه‏ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 استادیار جغرافیای طبیعی، دانشکدة علوم جغرافیایی و برنامه ‏ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22059/jphgr.2021.254527.1007197
چکیده

با مطالعه و بررسی ساختمان زمین‏شناسی، لندفرم‏ها‏ی‏ توپوگرافی، الگوی سیستم‏های شبکة ‏زهکشی، شاخص‏ها و شواهد ژئومورفولوژیک هر منطقه می‏توان عملکرد زمین‏ساخت فعال را ارزیابی کرد. کوهستان کرکس در شرق اصفهان و کمان ماگمایی ارومیه- دختر حد فاصل پهنة سنندج- سیرجان قرار دارد. هدف از پژوهش حاضر ارزیابی میزان فعالیت‏های زمین‏ساختی با استفاده از شاخص‏های ژئومورفیک در حوضه‏های آبریز جنوب کوهستان کرکس است. برای ارزیابی میزان فعالیت‏های نوزمین‏ساخت شاخص‏های ژئومورفولوژیک از جمله نسبت کشیدگی (Re)، نسبت انشعابات (Rb)، فرم حوضه (FF)، انتگرال فرازنما (Hi)، حجم به سطح حوضه (V/A)، تقارن توپوگرافی عرضی (T)، گرادیان پیچ رودخانه (SL)، پیچ‏وخم رودخانه (S)، سینوزیتة جبهة کوهستان (Smf)، نسبت شکل حوضه (BS)، وسعت مخروط‏افکنه (Af)، شیب مخروط‏افکنه (Sf) محاسبه شد و سپس با استفاده از شاخص نسبی زمین‏ساخت فعال (Iat) به‏عنوان تکنیک مدلی و مفهومی میزان فعالیت‏های تکتونیکی در حوضه‏های آبریز برآورد شد. درنهایت، شواهد مورفولوژیکی زمین‏ساخت فعال در منطقة مطالعاتی بررسی شد. نتایج حاصل از شاخص‏های ژئومورفولوژیک و وجود شواهد ژئومورفولوژیکی موجود در منطقه بیانگر وجود فعالیت‏های زمین‏ساختی زیاد در حوضه‏های آبریز جنوب ارتفاعات کرکس است. شدت فعالیت‏های تکتونیکی از جنوب شرق به سمت شمال غرب شدت می‏یابد. این تحرکات باعث تعمیق برخی دره‏ها، افزایش شیب و انحراف و تغییر مسیر برخی از رودخانه‏ها و تقطیع مخروط‏افکنه‏ها شده است.