ارزیابی فعالیت های نئوتکتونیکی در تحولات حوضه های آبریز مطالعه موردی: حوضه های آبریز جنوب کوهستان کرکس
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیای طبیعی، دانشکدة علوم جغرافیایی و برنامهریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2 استادیار جغرافیای طبیعی، دانشکدة علوم جغرافیایی و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
doi
10.22059/jphgr.2021.254527.1007197چکیده
با مطالعه و بررسی ساختمان زمینشناسی، لندفرمهای توپوگرافی، الگوی سیستمهای شبکة زهکشی، شاخصها و شواهد ژئومورفولوژیک هر منطقه میتوان عملکرد زمینساخت فعال را ارزیابی کرد. کوهستان کرکس در شرق اصفهان و کمان ماگمایی ارومیه- دختر حد فاصل پهنة سنندج- سیرجان قرار دارد. هدف از پژوهش حاضر ارزیابی میزان فعالیتهای زمینساختی با استفاده از شاخصهای ژئومورفیک در حوضههای آبریز جنوب کوهستان کرکس است. برای ارزیابی میزان فعالیتهای نوزمینساخت شاخصهای ژئومورفولوژیک از جمله نسبت کشیدگی (Re)، نسبت انشعابات (Rb)، فرم حوضه (FF)، انتگرال فرازنما (Hi)، حجم به سطح حوضه (V/A)، تقارن توپوگرافی عرضی (T)، گرادیان پیچ رودخانه (SL)، پیچوخم رودخانه (S)، سینوزیتة جبهة کوهستان (Smf)، نسبت شکل حوضه (BS)، وسعت مخروطافکنه (Af)، شیب مخروطافکنه (Sf) محاسبه شد و سپس با استفاده از شاخص نسبی زمینساخت فعال (Iat) بهعنوان تکنیک مدلی و مفهومی میزان فعالیتهای تکتونیکی در حوضههای آبریز برآورد شد. درنهایت، شواهد مورفولوژیکی زمینساخت فعال در منطقة مطالعاتی بررسی شد. نتایج حاصل از شاخصهای ژئومورفولوژیک و وجود شواهد ژئومورفولوژیکی موجود در منطقه بیانگر وجود فعالیتهای زمینساختی زیاد در حوضههای آبریز جنوب ارتفاعات کرکس است. شدت فعالیتهای تکتونیکی از جنوب شرق به سمت شمال غرب شدت مییابد. این تحرکات باعث تعمیق برخی درهها، افزایش شیب و انحراف و تغییر مسیر برخی از رودخانهها و تقطیع مخروطافکنهها شده است.