تحلیل مورفوژنتیکی سکانسهای پادگانه ای دره هراز (محدوده آب اسک)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه خوارزمی.
2 استاد دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران
3 دانشیار دانشکده جغرافیا، دانشگاه خوارزمی.
4 استادیار دانشکده زمین شناسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
doi
10.22034/gmpj.2021.134551چکیده
در طی کواترنری، نیروهای تکتونیکی با دخالت تغییرات اقلیمی منجربه ایجاد لندفرمها و یا تغییرشکل در فرمهای قدیمی درههراز شدهاند. پادگانهها، لندفرمهای بهجامانده از دوره کواترنری هستند که مطالعه آنها تغییرات محیط را طی این دوران مشخص میکند. در پژوهشحاضر، فرآیندهای دخیل در تشکیل پادگانههای درههراز و نقش رسوبات آذرآواری دماوند در تغییر رفتارآبی رودخانههراز و تشکیل دریاچه سدی در محل آباسک مورد بررسی قرارگرفته است. برای دستیابی به این هدف روش تحلیلی و بازسازی زمانی تغییرات بهکار گرفته شدهاست. تکنیک کار، مقایسه مورفومتری پادگانههای دریاچهای و سدهای یخچالی- پیروکلاستی به چهار روش بازهبندی منطقه مورد مطالعه، مقایسه ارتفاع و ضخامت رسوباتآبرفتی، تعیین حدود گسترش رسوبات دریاچهای و بازیابی حدارتفاعی موانع محصورکننده درههراز استوار است. نتایج بهدست آمده نشانداد که سطوح ارتفاعی پادگانهها هم دارای اختلاف ارتفاع بوده و هم توالی نامنظم دارند. بالاترین سطح پادگانه در کوهنل 630 متر از بستر درههراز ارتفاع داردکه نشان میدهد علاوه بر تغییر سطحاساس، فرآیندهای یخچالی از عوامل مرتفع شدن سطوح پادگانه درمنطقه بودهاست. بررسیها نشانداد طی دو دوره براثر بسته شدن دره توسط فعالیت یخچال و آتشفشان همگام باهم، در محل آباسک دریاچهای ایجاد شدهاست. این سد گدازهای بهتدریج طی هولوسن شکسته شده و در حالحاضر پادگانههای نهشتهگذاری دریاچه قدیمی در دوسوی درههراز قابل مشاهده هستند. با توجه بهشواهد بهجا مانده از این رسوبات در درههراز درنهایت مدل رقومی جریان یخچالی- لاهاری بازسازی شد.
