برنامه‌ریزی استراتژیک بهسازی و نوسازی بافت‌های فرسودة شهری موردشناسی: محله‌های قیام و کوثر منطقة 12 شهرداری تهران

نویسندگان

1 استاد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تهران

2 استاد و عضو هیأت علمی گروه مدیریت و برنامه‌ریزی شهری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی

3 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی

4 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی

doi
10.22111/gaij.2017.3090
چکیده

بافت‌های فرسودة شهری و به طبع آن محله‌های فرسوده، پدیده‌ای چندوجهی و میان‌بخشی بوده و دارای ابعاد قوی اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، کالبدی، اجرایی و فنی هستند. این محله‌ها از یکسو دارای ریشه‌های سکونتی بوده و واجد ارزش‌های غنی معماری و شهرسازی می‌باشند و درعین‌حال به‌دلیل عدم‌تطابق با زندگی امروزة شهری، با آنها فاصله گرفته و دارای مشکلات گستردة زیرساختی و روبنایی هستند. شهروندان این بافت‌ها جزء محروم‌ترین مردم بوده و در راستای تحقق و توسعة عدالت اجتماعی، ازجمله مستحق‌ترین مردم هستند؛ بنابراین، ارزیابی و تحلیل استراتژیک این بافت‌ها درجهتِ رسیدن به شهر و محله‌ای سالم، از ضروریات محسوب می‌شود. با در‌نظر گرفتن ماهیّت وجودی بافت‌های فرسوده، این پژوهش از نوع کاربردی و روش تحقیق آن توصیفی-تحلیلی و پیمایشی است. برای شناسایی نقاط قوّت، ضعف، فرصت و عوامل تهدید‎‌کنندة بافت‌های فرسودة محله‌های قیام و کوثر، از تکنیکSWOTاستفاده ‌شده است. همچنین برای ارزیابی و تحلیل عوامل داخلی و خارجی از تحلیل راهبردی و تلفیقی، از ماتریس چهارخانه‌ای و نُه‌خانه‌ای استفاده شد. نتایج به‌دست آمده با توجه به جمع نمرات عوامل داخلی و خارجی نشان می‌دهد که بهترین استراتژی برای بهبود بافت فرسودة محله‌های قیام و کوثر، استراتژی رقابتی از نوع استراتژی کاهش، برداشت، واگذاری یا انحلال است؛ اما ازآنجاکه بافت فرسوده و شهر دارای پیچیدگی سیستمی زیادی هستند، از تلفیقی از استراتژی‌های محافظه‌کارانه (نگهداری- حمایت دورنی)، استراتژی رقابتی (نگهداری- حمایت بیرونی)، استراتژی کاهش، برداشت، واگذاری یا انحلال، استراتژی‌های رشد و توسعه و استراتژی‌های حفظ، نگهداری و ثبات استفاده شد و در‌نهایت 9 استراتژی با اولویت استراتژی SOبرای بهبود بافت فرسودة محله‌های قیام و کوثر تدوین شد.