بررسی ژئومورفولوژیکی کواستای تکتونیکی نگور(کوه تولکی) و نقش آن بر گسترش سکونت‌گاه‌های شهری و روستایی

نویسندگان

1 استاد ژئومورفولوژی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان

2 استادیار ژئوفیزیک-زلزله شناسی، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی ایران.

3 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان.

4 دانشیار ژئومورفولوژی، دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان.

5 استاد ژئومورفولوژی، دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان.

doi
10.22034/gmpj.2021.270276.1252
چکیده

نظریه‌های مختلفی در رابطه با عارضه کواستا در ایران وجود دارد. برخی مخالفان با ذکر دلایل زمین‌شناختی معتقدند کواستا وجود نداشته و برخی دیگر عوارض موجود را شبه‌کواستا می‌نامند. اما نویسندگان بر این باورند که هر دو عارضه کواستا و شبه کواستا وجود داشته و عوارض ژئومورفولوژی به فرم وابسته‌‌اند. بنابراین با استفاده از RS و GIS اقدام به تأیید علمی این نظریه شده و ژئومورفولوژی بزرگترین کواستای جنوب‌شرق کشور به نام کواستای نگور که عامل اصلی تأمین منابع آبی و گسترش سکونتگاه‌های شهری و روستایی بوده تحلیل گردیده است. نتایج حاصل از تداخل‌سنجی راداری ماهواره سنتینل1 در دو سری پردازش بین سال‌های 2018، 2019و2020 در نرم‌افزارSNAP نشان داد که این عارضه قسمتی از سواحل بالاآمده بوده و تشکیل آن حاصل دو نوع حرکت بالاآمدگی حاصل از فرورانش پوسته دریای‌عمان به زیر ایران و عملکرد گسل عرضی در بالاآمدن پیشانی کواستا است. بنابراین در این دوره زمانی، حداکثر بالاآمدگی کواستا در قسمت پیشانی آن 8/2سانتی‌متر و حداقل بالاآمدگی آن در محل لولای کواستا 4میلی‌متر محاسبه شده است که نویسندگان برای اولین بار نوع جدیدی از فرآیند تشکیل کواستا را در ایران و جهان ارائه داده‌اند. از آنجایی که ارتفاع پیشانی کواستا از سطح جلگه ساحلی 545 متر بوده و هیدروژئومورفولوژی و اقلیم منطقه را تحت تاثیر خود قرار داده، طبق محاسبه شاخص پوشش‌گیاهیSAVI با تصاویر ماهواره سنتینل2، بیشترین میزان پوشش‌گیاهی در پایین دست مسیر جریان آبراهه کاتاکلینال بوده که رواناب حاصل از بارندگی در آبگیرهایی انسان‌ساخت به نام هوتک ذخیره شده و نیازهای آبی و کشاورزی منطقه را تامین می‌نمایند.