از تصویر تا معنا: تحلیل ابعاد بصری و محتوایی نشریة سوادآموزی فرصت دوم (تحلیل محتوای کیفی)
نویسندگان
1 پژوهشگر تاریخ و نشریات
2 کارشناسی ارشد پژوهش در علوم اجتماعی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3 دانشجوی کارشناسی رشته علوم تربیتی، گرایش آموزش ابتدایی، دانشکدة علوم تربیتی، پردیس شهید بهشتی، مرکز ثامنالحجج، دانشگاه فرهنگیان،
4 کارشناسی ارشد پژوهش در علوم اجتماعی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
5 گروه علوم اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
doi
10.22034/popsci.2025.515060.1407چکیده
موضوع: بیسوادی، چالش کلیدی در عرصة جهانی و بهویژه در کشورهای در حال توسعه، نه تنها مانع پیشرفت اجتماعی و اقتصادی است، بلکه بسترساز نابرابریهای فرهنگی و اجتماعی نیز میباشد. در این راستا، سازمان نهضت سوادآموزی، اقداماتی را به منظور ارتقاء سطح سواد بزرگسالان بیسواد و کمسواد آغاز کرده است. نشریة «فرصت دوم» به عنوان یکی از ابزارهای مؤثر این نهضت، با هدف جلوگیری از رجعت به بیسوادی در میان بزرگسالان طراحی شده است. ارزیابی کیفیت این نشریه، میتواند به شناسایی نقاط قوت و ضعف آن کمک کند و راهکارهایی نوآورانه برای افزایش تأثیر آن بر مخاطبان ارائه دهد.روششناسی: از نوع کیفی و تحلیل محتوا است.جامعة آماری شامل کلیه مجلدات انتشاریافته( 88 شماره ) می باشد. با نمونهگیری تصادفی به 12 شمارة منتخب با اشباع نظری رسیدیم. تحلیل با استفاده از نرمافزارهای Adobe Photoshop، AdobeInDesign، Figma، HemingwayEditor، NVivo، Canva، GIMP، AdobeXD، Grammarly و Voyant Tools صورت پذیرفت.یافتهها: شاهدکیفیت بصری بالای نشریه و روند رو به رشد، در استفادة از تصاویر و گرافیکهای جذاب هستیم. بهرهبرداری بهینه از فضای سفید صفحات و تناسب طراحی صفحات با مضامین موضوعی بهوضوح قابل مشاهده است. تنوع واژگانی در محتوای زبانی ضعیف و نیازمند اصلاحات جدی است. پیامهای ارائهشده، نیاز به سادهسازی بیشتری، برای فهم مخاطبان دارد. پوشش موضوعی نشریه، نشاندهندة نابرابری در ارائة مضامین است؛ 40% محتوا، مسائل فردی، 10% موضوعات اقتصادی، 20% مسائل اجتماعی و 30% از کل محتوای، به سیاست و چهرههای سیاسی معطوف است.نتیجهگیری: نشریة «فرصت دوم» با تمرکز بر موضوعات نوآورانة و استفادة مؤثر از تصاویر بصری جذاب، داشته و کیفیت محتوای کاربردی و طراحی گرافیکی، ارتقاء یافته است؛ اما تمرکز مفرط بر مسائل سیاسی و کمبود توجه به مسائل اقتصادی میتواند بر کارایی آن تأثیر منفی بگذارد. این مهم، نشاندهندة نیازمند بازتعریف اولویتها و توازن در ارائه محتوا می باشد.