انسانزدایی در مناسبات پزشک و بیمار: بررسی تجربی و انطباق نظری
نویسندگان
1 استادیار گروه آموزشی جامعهشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری گروه آموزشی جامعهشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 دانشیار گروه آموزشی انسانشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 دانشیار گروه آموزشی تغذیه جامعه، دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22034/jsi.2022.550912.1558چکیده
در این پژوهش علل ساختاری برخی عادتهای پزشکان همچون نگاهنکردن و کالاییدیدن بیمار را با استفاده از نظریۀ زمینهای چندگانه دنبال کردیم. دادههای پایۀ پژوهش از مصاحبه با پزشکان، بیماران، دانشجویان پزشکی و متخصصان حوزۀ سلامت، برای رسیدن به دیدگاههای همهجانبه بدست آمده است. یافتههای ما سه عامل اصلی را نشان میدهند: نخست اینکه ساختار قدرت در نظام درمان از طریق دو سازوکار ارتباطی-زبانی، یعنی سکوت ممتد و سخنگفتنِ مقطعی با زبان تخصصی، در رابطۀ پزشک با بیمار بروز یافته و به رسوبات فرهنگی و عادتوارۀ پزشکی بدل شده است. دومین عامل به سیاستگذاریهای عرصۀ سلامت برمیگردد که در آن بارِ کاری پزشکان، در عمل کمترین زمان و انرژی ممکن برای تعامل را باقی میگذارد. در نهایت انکشاف منطق سرمایه در این حوزه، به عنوان عاملی شناخته شد که امکانات، تجهیزات و دانشِ درمانی را به نیرویی قدرتمند و مستقل در مقابل بیماران و نیروهای درمان بدل کرده است.
