چارچوب بکارگیری هوش مصنوعی در کاهش فقر با رویکرد نوآوری اجتماعی: روش فراترکیب
نویسندگان
1 استادیار، گروه سیاستگذاری علم و فناوری، پژوهشکده مطالعات بنیادین علم و فناوری، دانشگاه شهیدبهشتی،تهران، ایران.
2 استادیار، گروه مدیریت تکنولوژی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت تکنولوژی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
10.22034/popsci.2025.499231.1391چکیده
موضوع: امروزه معضل فقر گستره بیشماری از مردم دنیا را فرا گرفته و مقابله با آن بعنوان اولین هدف از اهداف توسعه پایدار در نظر گرفته شده است. در این راستا، احیای رشد اقتصادی و اتخاذ سیاستهای مؤثر و به کارگیری فناوریها و نوآوریهای اجتماعی و فناورانه از جمله راهکارهای کلیدی برای دستیابی به این مهم قلمداد میگردد. در حالیکه راهحلهایی نظیر برنامههای رفاهی سنتی و کمکهای مالی مستقیم اغلب با مشکلات مقیاسپذیری، تخصیص نامناسب منابع و عدم تشخیص دقیق ذینفعان مواجهاند، بهکارگیری ابزارهای هوش مصنوعی با قابلیت تحلیل حجم بالای دادهها، شناسایی الگوهای پنهان و پیشبینی روندهای آتی، امکان هدفگذاری دقیقتر، تخصیص بهینه منابع و بهبود اثربخشی مداخلات اجتماعی را برای مقابله با فقر فراهم میکند. هدف: هدف اصلی این پژوهش، ارائه چارچوبی مبتنی بر نوآوری اجتماعی و مدل توسعه پایدار، برای بهرهگیری از هوش مصنوعی در کاهش فقر است. روش: پژوهش جاری بر اساس هدف، کاربردی و بر اساس جمعآوری دادهها و اطلاعات، اسنادی است. از نظر رویکرد نیز کیفی بوده و به طور مشخص رویکرد آن فراترکیب است. این پژوهش با تحلیل نظاممند 17 مقاله علمی معتبر از پایگاه داده وبآوساینس ، به شناسایی و دستهبندی ابعاد کاربردهای هوش مصنوعی در کاهش فقر براساس رویکرد نوآوری اجتماعی و مدل توسعه پایدار پرداخته است.یافتهها و نتایج: یافتهها نشان میدهد هوش مصنوعی از طریق 3 بعد اجتماعی، اقتصادی و زیستمحیطی بعنوان ابعاد اصلی مدل توسعه پایدار، میتواند به کاهش نابرابریها و ارتقای عدالت دیجیتال کمک کند. پژوهش حاضر بر این نکته تاکید دارد که نوآوری اجتماعی میتواند مکمل موثری برای هوش مصنوعی در کاهش فقر باشد و استفاده از هوش مصنوعی به شناسایی دقیق الگوهای فقر، بهبود دسترسی به خدمات عمومی، توانمندسازی افراد در مواجهه با نیازهای اجتماعی، تقویت فراگیری اجتماعی و در نهایت دستیابی به اهداف توسعه پایدار به ویژه پایان دادن به فقر کمک شایانی کند.