طراحی الگوی رشد مسئولیتپذیری دانشآموزان مدارس ابتدایی بر اساس نظریة دادهبنیاد
نویسندگان
1 گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
3 کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی، واحد یزد، دانشگاه آزاد یزد، یزد، ایران
doi
10.48310/pma.2023.2864چکیده
هدف پژوهش حاضر، طراحی الگوی رشد مسئولیتپذیری دانشآموزان مدارس ابتدایی بر اساس نظریة دادهبنیاد بود که از روش کیفی نظریة برخاسته از دادهها یا دادهبنیاد استفاده شد. شرکتکنندگان در پژوهش حاضر، روانشناسی و مشاوره کودک بودند که تعداد 21 نفر از میان آنها بهصورت نمونهگیری نظری برای انجام مصاحبۀ عمیق انتخاب شدند. بررسی اعتبار یافتهها با روش تطبیق توسط اعضا و انجام مصاحبههای آزمایشی انجام گرفت. نتایج تحلیل اطلاعات کیفی از کدگذاری باز، محوری و گزینشی، بیانکنندة آن است که 774 گزارة مفهومی اولیه با 84 مقولة فرعی و 23 مقولۀ اصلی در قالب ابعاد ششگانة مدل پارادایمی شامل موجبات علّی (خانواده، یادگیری مشاهدهای، آموزش و پرورش، ویژگیهای فردی)، پدیدة اصلی (رشد مسئولیتپذیری، پدیدهای پیچیده و چندبعدی)، راهبرد (راهبردهای مربوط به خانواده، راهبردهای مدرسهای، راهبردهای آموزشی، راهبردهای نظارتی، راهبردهای انگیزشی، تلاش فردی)، شرایط زمینهای (نیازسنجی، آسیبشناسی، فرصتهای زمینهساز، ویژگیهای فردی زمینهساز، زیرساختهای کلان)، شرایط محیطی (عوامل اقتصادی، عوامل سیاسی، عوامل اجتماعی، عوامل فناورانه، عوامل ارزشی، عوامل زیستمحیطی) و پیامدها (پیامدهای فردی، پیامدهای اجتماعی)، شناسایی شدند. یکپارچهسازی مقولهها بر مبنای روابط موجود بین آنها، حول محور رشد مسئولیتپذیری، شکلدهندة مدل مفهومی است که الگوی رشد مسئولیتپذیری دانشآموزان مدارس ابتدایی را انعکاس میدهد.
