تحلیل شبکه همکاری تعاونی‌های دامی در راستای تبادل اطلاعات و منابع

نویسندگان

1 استادیار، مؤسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی، تهران، ایران.

2 دانشیار، مؤسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی، تهران، ایران.

doi
10.30490/rvt.2025.367553.1713
چکیده

همکاری نهادی یکی از راهبردهای کلیدی در جهت کاهش هزینه‌ها، تسهیم اطلاعات، بهبود کارایی و در نتیجه افزایش رقابت‌پذیری به شمار می‌رود. بسیاری از نهادها علی‌رغم برخورداری از پیوندهای همکاری، فاقد ساختار شبکه‌ای منسجم و کارآمد برای تبادل منابع و تسهیم اطلاعات هستند. بنابراین، بدون آگاهی از ضعف‌های ساختاری قادر به مدیریت روابط شبکه نخواهند بود. با وجود مطالعات گسترده در خصوص شبکه‌های همکاری، پژوهش‌های مرتبط با ساختار و کارکرد شبکه‌های همکاری در بخش تعاون محدود است. بنابراین، مطالعه حاضر با هدف تحلیل شبکه همکاری تعاونی‌های دامی استان تهران در راستای تبادل اطلاعات و منابع انجام شد. بدین منظور روابط همکاری مدیران عامل فعال در 18 تعاونی‌ها/اتحادیه دامی در استان تهران در قالب یک ماتریس وزن‌دار گردآوری و داده‌های حاصل از این ماتریس با مبنای مفروضات و سنجه‌های تحلیل شبکه اجتماعی پردازش شدند. نتایج نشان داد که شبکه همکاری در تعاونی‌های مورد مطالعه دارای انسجام درونی اندکی بوده و کنشگران از مسیرهای ارتباطی طولانی (یا چند واسطه‌ای) با یکدیگر در تعامل هستند. همچنین، اتحادیه به‌عنوان یک کنشگر کلیدی نقش فعال در هدایت روابط همکاری دارد و انجمن منسجمی را در رابطه با برخی تعاونی‌ها تشکیل داده است. بر اساس یافته‌های پژوهش اغلب تعاونی‌ها در ساختار ارتباطی محدود و اشباع قرار دارند و توسعه شبکه ارتباطی آن‌ها مستلزم تنوع‌بخشی به فرصت‌ها و زمینه‌های همکاری مشترک است. بر این اساس، تقویت پیوندهای افقی، توسعه خوشه‌های محلی، توانمندسازی تعاونی‌های کوچک‌تر و استفاده از پلتفرم‌های تبادل اطلاعات دیجیتال می‌تواند منجر به افزایش انسجام، تعادل قدرت و پایداری ارتباطات نهادی در شبکه تعاونی‌های دامی شود.