تحلیل راهبردی استراتژیهای بهینه معیشت پایدار در شرایط خشکسالی بهمنظور مقابله با مهاجرت (مطالعه موردی: منطقه سیستان)
نویسندگان
1 دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل. زابل. ایران.
2 دانشجوی دکتری اقتصاد منابع طبیعی و محیط زیست، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل. زابل. ایران.
doi
10.30490/rvt.2025.367503.1691چکیده
شغل غالب جوامعمحلی منطقه سیستان کشاورزی، دامداری و صیادی بوده است. با توجه به وابستگی فعالیتهای اقتصادی به آبگیری تالاب بین المللیهامون، خشکسالیهای مداوم منجربه رکود فعالیتهای اقتصادی شده است. هدف این تحقیق، تحلیل راهبردی انتخاب و اولویتبندی استراتژی بهینه معیشتپایدار منطقه سیستان میباشد، بدین منظور جمعآوری اطلاعات با پرسشنامه به روش طبقهبندی شده، از جامعه آماری۲۵۰ نفر جوامعمحلی و ۵۰ کارشناس انتخاب شد. بررسی و تحلیل دادهها و راهبردهای مناسب با مدلSWOT و اولویتبندی استراتژیهای انتخاب شده با مدل QSPM بررسی گردید. نتایج بررسی نقاط قوت نشان داد، جوامعمحلی، وجود دانش بومی روستاییان در ارتباط با راههای تامین معیشت پایدار با توجه به موقعیت منطقه با امتیاز ۲۱۸/۰ در اولویت قرار دادند، اما کارشناسان وجود نیروی انسانی بومی و علاقهمند با امتیاز ۲۰۸/۰ در اولویت قرار دادند. بررسی نقاط ضعف نشان داد، جوامع محلی خشکسالی را با امتیاز ۰۶۵/۰، و کارشناسان خشکسالی را با امتیاز ۱۰۴/۰ در اولویت قرار دادند. بررسی فرصتها نشان داد، جوامع محلی ارائه تسهیلات اعتباری و وام به منظور رونق دامداری و دامپروری را با امتیاز ۲۲۴/۰ در اولویت قرار دادند و وجود نیروی انسانی تحصیل کرده با امتیاز ۲۱۹/۰ در اولویت کارشناسان قرار گرفت. نتایج تهدیدات نشان داد، تشدید خشکسالیهای مداوم با امتیاز ۰۷۶/۰ از دیدگاه جوامع محلی و با امتیاز ۰۵۹/۰ از دیدگاه کارشناسان در اولویت قرار دارد. طبق ماتریس SWOT راهبرد SO انتخاب شد و طبق ماتریس QSPM، توجه بخش دولتی و مسئولان مربوطه به توسعه زیرساختهای اقتصادی در منطقه، ارائه تسهیلات و وامهای دولتی به بخش کشاورزی، دامداری و... و همچنین ارائه تسهیلات به زنان خانهدار به منظور توسعه و گسترش فعالیتهای اقتصادی کوچک مقیاس و متوسط مثل صنایعدستی، سوزندوزی، خیاطی و... و تدوین و برنامهریزی به منظور تنوع معیشتی متناسب با ظرفیتهای منطقه در اولویتهای اول تا سوم هر دو گروه قرار دارد. در سیستان با توجه به تشدید خشکسالیها، عمده فعالیتهای اقتصادی رو به نابودی است، همچنین با تشدید طوفانهای گردوغباری زندگی و سلامت جوامعمحلی تحت تاثیر قرار گرفته، لذا در شرایط کنونی در صورتی که جوامعمحلی معیشت پایداری نداشته باشند، تمایل به مهاجرت روستاییان افزایش مییابد، بنابراین تدوین و برنامهریزی به منظور مقاوم-سازی و تامین معیشتپایدار به منظور جلوگیری از مهاجرت در منطقه سیستان الزامی میباشد.
