فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از راهکارهای عملی و علمی برای کاهش آسیب‌های ناشی از تغییرات اقلیم، استفاده از پوشش سایبان در باغات و مزارع است که در زمره مؤثرترین روش‌های محافظت از محصولات در برابر تنش‌های اقلیمی به‌شمار می‌رود. استفاده از این فناوری در سطح جهانی رو به رشد است. در کشور ایران نیز طرح توسعه سایبان به عنوان راهکاری نوین در حوزه کشاورزی مطرح شده که در این زمینه استان فارس به عنوان یکی از استان‌های پیشرو محسوب می‌شود. از این رو، بررسی دیدگاه کشاورزان پیرامون اثرات طرح توسعه سایبان در مزارع و باغات این استان ضروری است. بدین منظور پرسشنامه‌ای توسط محققان طراحی شد. به‌منظور محاسبه پایایی پرسشنامه از دو روش آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی استفاده شد. جهت تعیین روایی پرسشنامه تحقیق، علاوه بر تأیید روایی صوری پرسشنامه با اصلاح نظرات اساتید و متخصصان موضوعی از میانگین واریانس استخراج شده برای تعیین میزان روایی همگرا و از معیارهای فورنل-لارکر و بارهای عاملی متقابل برای تعیین میزان روایی تشخیصی استفاده شد. داده‌های جمع‌آوری شده با استفاده از نرم افزارهای SPSS26 و Smart-PlS3.3 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از آماره‌های توصیفی و آمار استنباطی بهره گرفته شد. یافته‌های حاصل از آمار استنباطی با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی نشان داد دیدگاه بهره-برداران پیرامون اثرات پوشش سایبان زراعی و باغی داری سه بُعد اصلی (اقتصادی، اجتماعی و محیطی) بود که همگنی و پایایی آن‌ها مورد تأیید واقع شد. نتایج حاصل از آزمون t تک نمونه‌ای حاکی از آن بودکه در بُعد اقتصادی، میانگین تمامی مؤلفه‌ها از حد متوسط بالاتر بوده است. در بُعد اجتماعی نیز، میانگین مؤلفه‌های مشارکت و ارتباطات اجتماعی، و آموزشی از حد متوسط بالاتر بوده و در سطح مطلوب قرار گرفته است، لیکن، پیامدهای اجرای طرح بر وضعیت مؤلفه‌های روانشناختی و اعتماد اجتماعی در سطح نامطلوب بوده و منفی ارزیابی شدند. در بُعد کیفیت محیطی نیز میانگین مؤلفه‌ محیط غیرزیستی (فیزیکی) از حد متوسط بالاتر بوده و دارای سطح مطلوبی است. اما مؤلفه‌ محیط زیستی (بیولوژیکی) از حد متوسط پایین‌تر بوده و در سطح نامطلوبی می‌باشد. با توجه به یافته‌ها، اجرای طرح توسعه سایبان در استان فارس در بُعد اقتصادی موفقیت نسبی داشته، اما در ابعاد اجتماعی و محیطی نیازمند اصلاحات مدیریتی است. بنابراین، پیشنهاداتی چون برگزاری کارگاه‌های آموزشی، افزایش حمایت‌های مالی، تشکیل گروه‌های مشورتی محلی و استفاده از روش‌های کشاورزی پایدار به‌منظور بهبود اجرای طرح و افزایش مشارکت کشاورزان ارائه شده است. این مطالعه نشان داد که مدیریت همزمان چالش‌های اجتماعی، اقتصادی و محیطی ضروری است تا این طرح بتواند به‌عنوان الگویی از توسعه کشاورزی پایدار در سایر مناطق کشور نیز مورد استفاده قرار گیرد.