فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ایجاد بازارچه‌های مرزی از شناخته‌ترین روش‌های توسعه مناطق مرزنشین می‌باشد. با توجه به اهمیت تجارت و بازرگانی به‌عنوان موتور محرکه رشد اقتصادی، بازارچه‌های مرزی نهادهایی هستند که عملکرد مطلوب آن‌ها زمینه‌ساز تعادل بخشی فضایی و افزایش عدالت توزیعی و توسعه بین مناطق می‌گردد. لذا این تحقیق با هدف بررسی اثرات بازارچه‌های مرزی بر توسعه مناطق مرزی انجام شده است. این تحقیق از لحاظ هدف کاربردی، از نظر امکان کنترل متغیرها از نوع میدانی و از لحاظ ماهیت از نوع تحقیقات توصیفی – پیمایشی می‌باشد. در واقع پژوهش حاضر، پژوهشی توصیفی از نوع اکتشافی و تأییدی است. جامعه آماری تحقیق، خانوارهای مناطق مناطق تحت پوشش بازارچه‌های مرزی (محدوده 20 کیلومتری بازارچه) می‌باشند که براساس روش نمونه‌گیری تصادفی انتسابی و به روش سیستماتیک انتخاب شدند. بر این اساس 227 خانوار از محدوده بازارچه میلک و 173 خانوار از محدوده بازارچه مرزی میرجاوه انتخاب شدند. نتایج حاصل از تحلیل عاملی اکتشافی نشان داد که 4 عامل کلیدی (سیاسی و امنیتی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و فضایی و کالبدی) به عنوان اثرات بازارچه‌های مرزی بر توسعه مناطق مرزی در دو بازارچه مورد بررسی تاثیرگذار است. همچنین نتایج حاصل از تحلیل عاملی تاییدی مرتبه اول نیز مدل نظری تحقیق را تایید نمود و نیز نتایج حاصل از تحلیل عاملی تاییدی مرتبه دوم نشان داد که در بین بارهای عاملی مرتبه دوم، سازه سیاسی و امنیتی (89/0) بیشترین تاثیر، و سپس به ترتیب سازه اقتصادی (49/0)، سازه اجتماعی و فرهنگی (38/0)، و سازه فضایی و کالبدی (33/0) کمترین تاثیر را روی سازه اصلی (اثرات بازارچه‌های مرزی بر توسعه مناطق مرزی) دارند. برمبنای یافته‌های تحقیق، مشخص گردید که بازارچه‌های مرزی بیشترین تاثیری که در توسعه مناطق مرزی داشته‌اند در خصوص مسائل سیاسی و به خصوص امنیتی بوده و در سایر حوزه‌ها به خصوص عوامل اقتصادی و اجتماعی مناطق مرزی تاثیر چندانی نداشته است، لبنابراین پیشنهاد می‌شود برای افزایش تأثیر بازارچه‌های مرزی، به مردم بومی اجازه فعالیت تجاری بیشتری داده شود و امتیازات قانونی ویژه‌ای برای حمایت از دادوستد و فعالیت تجاری آنان در نظر گرفته شود.