تبیین وضعیت روحیه کارآفرینانه روستاییان در غرب استان گلستان

نویسندگان

1 استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.

2 استادیار، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.

3 استادیار، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.

4 دانش آموخته کارشناسی ارشد رشته نوآوری و کارآفرینی کشاورزی، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی، ساری، ایران.

doi
10.30490/rvt.2025.367551.1712
چکیده

در بسیاری از برنامه‌ها و سیاست‌های توسعه روستایی، تمرکز اصلی بر جنبه‌های اقتصادی، فیزیکی و زیرساختی سیستم بوده و ابعاد روان‌شناختی و شخصیتی روستاییان کمتر مورد توجه قرار گرفته است. توسعه پایدار روستایی تنها زمانی تحقق می‌یابد که در کنار حمایت‌های مالی و فنی، به تحول نگرش، انگیزش، توان روانی و خودباوری افراد توجه شود. هدف این پژوهش، شناسایی و اولویت‌بندی مؤلفه‌های روحیه کارآفرینانه کارآفرینان روستایی غرب استان گلستان است. این تحقیق از نوع کاربردی و از لحاظ جمع‌آوری داده‌ها از نوع پیمایشی است. جامعه آماری شامل ۲۴۰ نفر از کارآفرینان روستایی غرب استان گلستان در سال ۱۴۰۳ بود که با استفاده از جدول کرجسی و مورگان، ۱۴۴ نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی متناسب انتخاب شدند. ابزار تحقیق، پرسشنامه‌ای بود که روایی (صوری و محتوایی) آن توسط متخصصان توسعه روستایی و اعضای هیات علمی دانشگاه تأیید شد؛ روایی تشخیصی با استفاده از شاخص میانگین واریانس استخراج شده به دست آمد؛ و پایایی پرسشنامه با استفاده از محاسبه آلفای کرونباخ و نیز پایایی ترکیبی تأیید گردید. داده‌های پرسشنامه محقق‌ساخته با هشت مؤلفه (شامل استقلال‌طلبی، ریسک‌پذیری، اعتماد‌به‌نفس، نیاز به موفقیت، خودکارآمدی، خلاقیت و نوآوری، مرکز کنترل درونی و تحمل ابهام)، با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS v26 و SmartPLS v3 تحلیل شدند. نتایج تحلیل عاملی تأییدی نشان داد که دو مؤلفه مرکز کنترل درونی و تحمل ابهام به دلیل عدم معنی‌داری از مدل حذف شدند و مدل اصلاح‌شده با شش عامل استقلال‌طلبی (706/0=β، مؤثرترین عامل)، ریسک‌پذیری (682/0=β)، خودکارآمدی (556/0=β)، نیاز به موفقیت (512/0=β)، اعتماد‌به‌نفس (442/0=β)، و خلاقیت و نوآوری (326/0=β)، به ترتیب از مهم‌ترین تا کم ‌اهمیت‌ترین مؤلفه‌های روحیه کارآفرینانه از نظر کارآفرینان روستایی بودند. لذا، برنامه‌ریزان توسعه روستایی باید با تمرکز بر ابعاد روان‌شناختی و شخصیتی کارآفرینان و توجه به ابعاد نرم‌افزاری توسعه در کنار زیرساخت‌های فیزیکی و حمایتی، زمینه را برای تبدیل ایده‌ها به کسب‌وکارهای عملیاتی و پایدار روستایی فراهم سازند. در این راستا ایجاد محیط‌های انگیزشی و حمایتی برای رشد ایده‌ها و خلاقیت و نوآوری‌ در میان جوانان روستایی، تقویت اعتمادبه‌نفس، خودکارآمدی و امید به آینده از طریق توانمندسازی روستاییان با آموزش‌های ترویجی، مشاوره‌های فردی و گروهی و نیز الگوسازی از کارآفرینان موفق روستایی برای ترویج فرهنگ کارآفرینی و افزایش باورپذیری به کسب موفقیت در کسب‌وکارهای محلی و بومی پیشنهاد می‌شود.