بررسی نگرش روستاییان به اثرات طایفه‌گرایی بر کیفیت مدیریت روستایی (مطالعه موردی: روستاهای منطقه سیستان)

نویسندگان

1 گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی،دانشگاه زابل، ایران

2 گروه جغرافیا، دانشگاه زابل، ایران

3 گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

doi
10.30490/rvt.2026.367484.1683
چکیده

وجود ترکیب‌های متنوع قومی (سیستانی و بلوچ) و مذهبی (شیعه و سنی) در روستاهای سیستان و واگذاری مدیریت روستاها به شوراها و دهیاری‌ها در سیستم جدید مدیریتی کشور، تأثیر گرایش‌های طایفه‌ای در انتخاب مدیران محلی و نهایتاً تأثیر آن بر کیفیت مدیریت روستایی را آشکار ساخته است. بر این اساس، تحقیق حاضر با هدف بررسی اثرات طایفه‌گرایی بر کیفیت مدیریت در روستاهای سیستان و ارائه راهکارهای مناسب انجام گردیده است. این پژوهش، بر پایه ترکیبی از روش‌های توصیفی– تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای، اسنادی و پیمایشی می‌باشد که در آن، جامعه آماری پژوهش را 9356 نفر از افراد دارای شرایط سنی رأی دادن در خانوارهای ساکن در 40 روستای نمونه دارای شورا و دهیاری منطقه سیستان تشکیل دادند که بر اساس فرمول کوکران 369 نفر به‌عنوان حجم نمونه به شیوۀ تصادفی انتخاب شده‌اند. ابزار جمع‌آوری اطلاعات پرسشنامه بود که روایی آن بر اساس نظر صاحب‌نظران تأیید شد. به‌منظور بررسی سطح پایایی آن نیز ضریب آلفای کرونباخ محاسبه گردید. تجزیه‌ و تحلیل داده‌ها با کمک نرم‌افزارهای SPSS، ArcGIS،Expert Choice و با استفاده از مدل ARAS و آزمون‌های رگرسیون خطی و چند متغیره گام‌به‌گام انجام گردیده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که روستاهای سیستان از نظر سطح کیفیت مدیریت روستایی و شدت طایفه‌گرایی تفاوت معناداری با یکدیگر دارند. همچنین بررسی شدت اثرات طایفه‌گرایی بر کیفیت مدیریت روستاهای موردمطالعه بر اساس نتایج آزمون رگرسیون در سطح اطمینان 99 درصد مؤید آن است که 5/13 درصد از نوسانات کیفیت مدیریت روستاها، از طریق شدت طایفه‌گرایی قابل پیش‌بینی می‌باشد. با توجه به نتایج پژوهش، اتخاذ تدابیری به منظور هدایت جوامع روستایی در جهت‌های درست و دوراندیشانه برای انتخاب مدیران محلی بر اساس شایسته سالاری و دانش و تجربه الزامی است. در این راستا، تعامل بین ساختارهای رسمی مدیریتی و شبکه‌های اجتماعی غیررسمی بایستی به صورت هم افزایی سازماندهی شود.