بررسی فرآیندهای واژه سازی در معادل یابی واژگان علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی انگلیسی ـ فارسی
نویسندگان
1 مدرس دانشگاه پیام نور و دانشگاه علمی کاربردی
2 عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور تهران
3 عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور تهران
4 سازمان پژوهشگاه علوم و فناوریاطلاعات ایران (ایران داک)
doi
10.29252/kavosh.2019.1690چکیده
فعّالیت اصلی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با پیشرفت و توسعة کشور در زمینههای علمی همراه شده و بر این مبنا گروههای واژهگزینی به واژههای علمی و تخصّصی پرداختهاند. طبق مصوّبة سیصد و سی و یکم شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی، معادلیابی عبارت است از برگزیدن یک واژه یا عبارت یا صورت اختصاری در مقابل لفظ بیگانه. در این مقاله، به واژههای مصوّب فرهنگستان زبان و ادب فارسی براساس رویکردهای صرفی و زبانشناختی و به منظور ارائة راهکارهای بهینه، جهت واژهگزینی و واژهسازی اصطلاحات پرداختهایم. این مقاله، از نظر هدف، از نوع پژوهشهای نظری است. روش تحقیق این مقاله بهصورت تحلیل محتوا میباشد. اطّلاعات و مواد اوّلیة آن به روش اسنادی و سندکاوی کتابخانهای از کتب و منابع مرتبط گردآوری شده است که شامل کلّیة واژههای مصوّب فرهنگستان زبان و ادب فارسی دفتر اوّل تا سیزدهم (1395-1376) میشود. در این پژوهش، از شیوة تجزیه و تحلیل کیفی استفاده شده است. نتایج برگرفته از این پژوهش نشان میدهد فرهنگستان از تمام امکانات بالقوّه و بالفعل واژهسازی در زبان فارسی بهره نبرده است و اینکه واژهسازی بر اساس صرف اشتقاقی، بیش از همه چارة کمبود واژگانی فارسی میباشد. بر اساس یافتههای تحقیق از 42800 واژة مصوّب با حذف مشترکات، حدود 188 واژه سرواژه، حدود 7 واژه ادغام، حدود 2663 واژههای قرضی، حدود 47 واژه مضاعفسازی و حدود 6700 واژه از راههای اصلی واژهسازی و بقیه ترجمة قرضی هستند و فرهنگستان زبان و ادب فارسی از قیاس و نوآوری برای ساخت واژگان استفاده نکرده است.