فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حوضۀ دجله و فرات اهمیت منطقه‏ای و جهانی دارد و مسأله بهره‏برداری از این آبراهه فرامرزی جنبۀ سیاسی و امنیتی یافته است. اعمال اصل بهره‏برداری منصفانه و متعارف، به عنوان یکی از اصول مسلم عرفی و معاهداتی حقوق بین‏الملل و از تعهدات کشورهای کناره، در حوضه مذکور ضروری به نظر می رسد. این پژوهش درصدد است به روش توصیفی-تحلیلی، مفهوم اصل مذکوررا تبیین کند، منابع قراردادی و عرفی آن‌ را ذکر کند، عوامل مؤثر در اجرای این اصل را بشناسد و چگونگی سازگاری دو اصل بهره برداری منصفانه و متعارف و اصل عدم آسیب‏رسانی عمده را معلوم سازد، و سپس با تبیین وضعیت جغرافیایی و طبیعی و محیط‏زیستی حوضه دجله و فرات، به کیفیت اعمال اصل مذکور در این حوضه بپردازد. کاهش آورد آب به این حوضه به سبب پروژه‌های توسعه‌ای، از جمله ساخت سدهای متعدد، تبعات فاجعه‌باری ایجاد کرده و التزام دولت‏های کناره به رعایت بهره برداری منصفانه و متعارف سست شده است. بنابراین، همکاری تمام کشورهای حوضه برای تدوین برنامۀ جامع استفاده منصفانه و متعارف از دجله و فرات ضرورتی فوری و انکارناپذیر است تا حقوق و منافع همگان را حفظ کند و اکولوژی منطقه پایدار و بدون آسیب بماند.