نقش معاونت پژوهشی وزارت عتف در آینده تحقیقات در افق زمانی 1410 (افق زمانی 1410)

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی گروه مطالعات آینده علم و فناوری موسسه تحقیقات سیاست علمی کشور

doi
10.22034/popsci.2025.503177.1396
چکیده

هدف: مطالعه و برنامه‌ریزی برای دست‌یابی به آینده بهتر جایگاه مهمی در تفکر و راهبردهای سیاست گذاران آموزش عالی در هر کشور از جمله ایران دارد. بنابراین سازماندهی اقدامات و فعالیت‌های دانشگاهی به منظور پیش‌بینی هر چه بهتر آینده، ضرورت دارد. شناخت و آگاهی نسبت به شرایط آینده در حوزه پژوهش وزارت عتف، نیاز اساسی سیاست‌گذاران و تصمیم‌گیران این حوزه است که تحقیق حاضر تا حدی زیادی به این نیاز پاسخگو خواهد بود.روش: پژوهش پیش روی اهداف کاربردی داشته و از حیث روش گردآوری اطلاعات، پیمایشی و از حیث نتایج ماهیتی اکتشافی دارد. همچنین با استعانت از داده‌های کیفی، رویکرد توصیفی-تحلیلی را در پیش گرفته است. در این تحقیق از روش‌‌های گردآوری داده همچون مطالعات کتابخانه‌ای، تحلیل اسناد، مصاحبه، پرسشنامه و پانل خبرگان به منظور احصای دانش ضمنی خبرگان استفاده گردید.یافته‌ها: ابتدا عوامل کلیدی اثر‌گذار بر موضوع تحقیق از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و نظرات خبرگان احصاء و پس از آن به کمک پرسشنامه، عدم قطعیت‌‌های کلیدی برای تدوین سناریو‌های مورد نیاز استخراج شد.نتیجه‌گیری: از مجموع عدم قطعیت‌‌های کلیدی احصاء شده، با توجه به شاخص‌‌های اجماع، پراکندگی و اهمیت شناسایی دو عدم قطعیت کلیدی هم‌گرایی بازیگران فعال علم، فناوری و نوآوری/ واگرایی بازیگران فعال علم، فناوری و نوآوری در ایران و افزایش‌ تحریم‌ها / کاهش تحریم‌ها انتخاب و چهار سناریوی اثرمرکب، جزایر پراکنده، رها‌شده و جهان بدون مرز تدوین شد که دو سناریو «دنیای بدون مرز» و «اثر مرکب»، با کاربست نتایج دانش آینده‌پژوهی در سیاست‌گذاری این حوزه سبب ایجاد یک فضایی تعاملی و همگرایانه در بین نهادها و بازیگران داخلی کشور شده و فضای رقابتی سالمی را برای پویایی و رشد پژوهش‌ها و بکارگیری نتایج آن‌ها در داخل کشور فراهم کرده است اما در دو سناریو «جزایر پراکنده» و «رها شده»، واگرایی بین بازیگران فعال در حوزه علم، فناوری و نوآوری در کشور را می‌توان مشاهده کرد.