فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش با رویکرد جامعه‌شناختی به بررسی تأثیر نابرابری‌های اقتصادی - اجتماعی بر مشارکت کشاورزان خرده‌پا در تولید کشاورزی و امنیت غذایی پایدار پرداخته است. با بهره‌گیری از روش کیفی و رویکرد نظریه‌ زمینه‌ای اشترواس و کوربین، داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۳۸ نفر از کشاورزان، کارشناسان و مدیران بخش کشاورزی استان اصفهان گردآوری شد. نمونه‌ها به‌صورت هدفمند و نظری انتخاب شد و داده‌ها طی سه مرحله‌ کدگذاری باز، محوری و انتخابی مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها منجر به شناسایی ۳۶۷ مفهوم اولیه، ۲۸ مقوله فرعی و ۹ مقوله اصلی شد. «محرومیت ساختاری چندبعدی» به‌عنوان مقوله محوری انتخاب شد. بر اساس مدل پارادایمی پژوهش، شرایط علی شامل نابرابری‌های نهادی، شکاف دیجیتالی و محدودیت دسترسی به منابع و حاشیه‌نشینی اجتماعی - سیاسی همراه با شرایط زمینه‌ای نظیر تغییرات اقلیمی، ساختارهای سنتی مالکیت و سیاست‌های کلان اقتصادی، و نیز شرایط مداخله‌گر مانند ضعف حمایت‌های دولتی، نقش واسطه‌گری و سوداگری و کمبود سرمایه اجتماعی، در شکل‌گیری و تشدید محرومیت ساختاری چندبعدی نقش دارند. واکنش کشاورزان در قالب مقاومت انطباقی، همیاری محلی و تنوع‌بخشی معیشتی بروز یافته، اما به دلیل وجود ساختارهای نابرابر، اثربخشی محدودی داشته است. براساس یافته­‌های پژوهش، مدل نظری حاشیه­‌نشینی ساختاری و بازتولید نابرابری به­‌عنوان چارچوب تبیینی نشان می‌دهد که نابرابری‌های اقتصادی - اجتماعی صرفاً به ­عنوان یک مانع نبوده، بلکه مکانیزم‌هایی ساختاری برای بازتولید حاشیه‌نشینی هستند که موجب کاهش مشارکت، مهاجرت روستاشهری و تهدید امنیت غذایی پایدار می‌شوند. پژوهش بر ضرورت اصلاح سیاست‌های توزیعی، توانمندسازی نهادی و تقویت سرمایه اجتماعی در راستای ارتقای مشارکت کشاورزان و تحقق امنیت غذایی پایدار تأکید دارد.