تحلیل و بررسی سوگسرودههای واقعة منا (با تکیه بر گزیدة اشعار «منا منهای بسیاران» و قالب غزل)
نویسندگان
1 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات، دانشگاه الزهرا (س)
doi
10.29252/kavosh.2019.1660چکیده
رخداد واقعة منا در سال 1394 هـ .ش، که به کشته شدن شمار زیادی از زائران بیتاللهالحرام منجر شد، بهعنوان یک فرامتن تاریخی مورد توجّه شاعران ایران قرار گرفت و به شکلگیری زیرجریانی نو در سوگسرایی معاصر انجامید. مجموعهایاز این آثار با عنوان «منا منهای بسیاران» به همّت انتشارات «شهرستان ادب» منتشر شد. بسامد غزل در میان سرودهها، زمینة انجام پژوهشی پیرامون رابطة تناظری سطوح متنی آن با فرامتن تاریخی منا فراهم آورد. بر این اساس، سوگسرودههای منا در قالب غزل در سه سطح «موسیقایی، بلاغی(بلاغت سنّتی) وانگارهای» مورد بررسی قرار گرفت. برآیند بررسیهای متنی نشان میدهد این غزلها آثاری معناگرا و فرامتنمحورند و سطوح سهگانة آن در ارتباطی متقابل، بر انتقال صریح و روشن پیام به خواننده تمرکز دارند؛ به این صورت که دو سطح موسیقایی و بلاغی، با استفاده از ابزارهایی چون تلمیح به واقعة عاشورا، دوری از آرایههای لفظی، بسامد جملات امری با اغراض ثانوی اظهار تأسّف و اندوه و نیز بیان استعاری و تخییلی محدود، در راستای انگارة اصلی شکل گرفتهاند که همان اِخبار و توصیف واقعة منا و پیامدهای آن است. زیرانگارههای دیگری نیز چون «تقدیس کشتهشدگان»، «تقریب محتوایی با واقعة کربلا» و «توبیخ و تهدید دستاندرکاران واقعة منا» در مضمونپردازی و برقراری ارتباط میان متن و فرامتن مورد استفادة شاعران قرار گرفتهاند.
