فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف این مقاله بررسی شواهد ژئومورفولوژیکی اسارت و انحراف در رودخانه‌های حوضه قزل‌اوزن است. برای این منظور با کمک نقشه­های توپوگرافی 1:50000 و زمین­شناسی 1:100000 منطقه و با توجه به شواهد ژئومورفولوژیکی همچون، انحنای 90 درجه­ای و بیش­تر در مسیر رودخانه، وضعیت تقارن و عدم تقارن توپوگرافی و حوضه­ی زهکشی و وجود رسوبات آبرفتی مخروط­افکنه­ای قدیم در سراب رودخانه­ها، پنج سرشاخه‏ای از قزل‌اوزن را که به‌احتمال‌قوی در طی کواترنری دچار اسارت یا انحراف شده بودند، شناسایی گردید. با مطالعات میدانی صحت برداشت­های اولیه از نقشه­های توپوگرافی، مورد آزمون قرار گرفت. نتایج حاکی از آن است که وجود شواهد فوق حاکی از تغییر مسیر رودخانه‌ها در طی کواترنری است و باعث ایجاد تنگ­ها، پایین افتادن سطح اساس و افزایش رسوب در حوضه شده است. علاوه بر آن تغییر در دبی مقطعی قزل‌اوزن براثر تغییر مسیر سرشاخه‏ها، منجر به افزایش عمل حفر و حمل رسوبات مارنی شده که در اکثر نواحی این حوضه پراکنده‌شده‌اند. حفر بیشتر بستر اصلی، فرسایش قهقرایی در سرشاخه‏ها را‏ افزایش داده و درمجموع بی‌ثباتی را برای کناره‌های این رودخانه به ارمغان آورده است.