بررسی و پیش‌بینی تغییرات کاربری اراضی متأثر از تپه‌های ماسه‌ای در شرق شهر بشرویه با استفاده از سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی

نویسندگان

1 دانشگاه تهران

2 دانشگاه تهران

3 دانشگاه تهران

4 دانشگاه تهران

doi
چکیده

تپه­های ماسه­ای فعال و متحرک از جمله تهدیدات جدی اجتماعات انسانی مجاور می­باشند. بنابراین تعیین چگونگی گسترش و میزان فعالیت و جابه­جایی این تپه­های از مهم­ترین اهداف مطالعات فرسایش بادی است. استفاده از فناوری سنجش از دور به دلیل دید یکپارچه، کم هزینه و سریع یک روش کارآمد برای مطالعه و پایش تغییرات محیطی محسوب می­شود. بنابراین از اهداف اصلی این تحقیق بررسی میزان تغییرات و جابه­جایی تپه­های ماسه­ای در شرق شهر بشرویه، پیش­بینی تغییرات کاربری اراضی منطقه تا سال ۲۰۳۱ و پیش­بینی تغییرات مساحت کاربری تپه­های ماسه­ای تا سال ۲۰۴۸ با استفاده از سنجش از دور می­باشد. در تحقیق حاضر از تصاویر ماهواره­ای لندست طی سال­های ۲۰۰۱، ۲۰۰۸ و ۲۰۱۶ استفاده شده است. برای طبقه­بندی تصاویر از الگوریتم ماشین بردار پشتیبان استفاده شده است. در مرحله­ی بعد تغییرات ایجاد شده در کاربری­های اراضی با استفاده از مدل کراس­تب مورد بررسی قرار گرفت. سپس با استفاده از روش زنجیره­ی مارکوف، روند تغییرات آینده­ی کاربری اراضی تا سال ۲۰۳۱ و تغییرات مساحت کاربری تپه­های ماسه­ای تا سال ۲۰۴۸ مورد پیش­بینی قرار گرفت. نتایج حاصل بیانگر این است که وسعت زمین­های ماسه­ای از سال 2001 تا 2016 روند کاهشی داشته است؛ که مهمترین علت آن اجرای طرح­های بیایان­زدایی در قالب تاغ­کاری و رویش طبیعی تاغ روی تپه­های ماسه و نواحی اطراف آن بوده است. همچنین نتایج حاصل از پیش­بینی تغییرات کاربری اراضی برای 15 سال آینده نشان داد که 79/2468 هکتار از تپه­های ماسه­ای به کاربری اراضی بایر و شوره­زار، 22/365 هکتار به اراضی زراعی و 900 هکتار به اراضی ساخته­شده تبدیل خواهد شد. از دیگر نتایج این پژوهش پیش­بینی مساحت تپه­های ماسه­ای تا سال 2048 می­باشد که نشان داد مساحت تپه­های ماسه­ای از 26/8668 هکتار در سال 2016 به مساحتی برابر36/4041 هکتار خواهد رسید.