مطالعه آزمایشگاهی فرسایش پاشمانی در بافت‌های مختلف خاک با استفاده از شبیه ساز باران

نویسندگان

1 دانشگاه شهرکرد

2 دانشگاه شهرکرد

doi
چکیده

فرسایش پاشمانی اولین مرحله پدیده فرسایش و عامل اصلی از دست رفتن حاصلخیزی خاک است که ارتباط مستقیمی با بافت خاک دارد. هدف از پژوهش حاضر مطالعه آزمایشگاهی فرسایش پاشمانی در کلاس­های بافتی مختلف  تحت شدت­های بارش متفاوت با استفاده از دستگاه شبیه­ساز باران است. برای این منظور 83 نمونه خاک از سه کلاس بافتی سبک، متوسط و سنگین خاک­های منطقه شهرکرد استان چهارمحال و بختیاری استفاده شد. برخی ویژگی­های فیزیکوشیمایی خاک شامل اسیدیته ، شوری، بافت خاک، ماده­آلی، کربنات کلسیم در نمونه­ها اندازه­گیری شد. شدت­های 65، 95 و 120 میلی­متر در ساعات با دستگاه باران­ساز موجود در پژوهشکده­ی حفاظت خاک و آبخیزداری بر کلاس­های بافتی خاک اعمال شد. قطر قطرات باران با روش گلوله­ی آردی و فرسایش پاشمانی با استفاده کاسه‏های پاشمان طراحی مورگان (1978) اندازه­گیری شد. نتایج نشان داد که بین نرخ پاشمان در کلاس­های بافتی در شدت­های 65 و 120 میلی­متر در ساعت تفاوت معنی­داری وجود داشت درحالیکه در شدت 95 میلی­متر بر ساعت تفاوت معنی­داری بین نرخ پاشمان در کلاس­های بافتی دیده نشد. درصد رس خاک با ضریب همبستگی 388/0- بیشترین ارتباط را با نرخ پاشمان در شدت­های مختلف داشت. ماده­آلی با شدت­های 65 و 95 میلی­متر همبستگی معنی­دار بترتیب 375/0- و 255/0- داشت درحالیکه با شدت 120 میلی­متر در ساعت همبستگی نشان نداد که می­تواند بدلیل انرژی جنبشی زیاد و قطرات سنگین باران در شدت 120 میلی­متر در ساعت باشد.