مرور نظاممند عوامل موثر بر الگوی مدیریت محلی روستاها (سالهای 2000 تا 2024)
نویسندگان
1 استاد گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
4 دانشیار گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
5 استاد گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.30490/rvt.2025.367407.1656چکیده
شناسایی الگوی مدیریتی کارآمد برای اداره بهینه سکونتگاههای روستایی جزو عوامل اثرگذار بر فرایند توسعه پایدار روستایی است. دولتها و نهادهای محلی به عنوان مهمترین واحدهای شناختهشده با تدوین استراتژیها و فعالیتهای توسعهای، چارچوب برنامهریزی و مدیریت لازم را برای توسعه روستایی فراهم میکنند. این امر زمانی ممکن است که بتوان الزامات، نتایج و عوامل موثر بر ارائه الگوی مدیریت محلی مطلوب و مؤلفههای مرتبط با آن را شناسایی نمود. مرور پژوهشهای پیشین نشاندهنده خلا چارچوبهای موجود در تحلیل عوامل موثر بر الگوی مدیریت محلی در مناطق روستایی است. پژوهش حاضر از نظر هدف، بنیادی است و هدف از انجام آن، ارائه بخشی از نتایج مطالعات موجود در زمینه مدیریت محلی سکونتگاههای روستایی و تبیین و توسعه یک چارچوب جامع از عوامل مؤثر بر مدیریت محلی در روستاها با تاکید بر روستاهای کوچک و پراکنده است و در این مورد با استفاده از پایگاه دادههای معتبر علمی با رویکرد مرور نظاممند و بهرهگیری از بیانیه پریزما، ادبیات مرتبط با مؤلفههای موثر الگوی مدیریت محلی روستاها را در بازه زمانی سالهای 2000 تا 2024، با استفاده از کلیدواژههای مشخصی چون مدیریت محلی، مدیریت روستایی، الگوی مدیریت روستایی و روستاهای کوچک و پراکنده همچنین استراتژی شفاف و از پیش طراحیشده، از پایگاههای اطلاعاتی معتبر داخلی و خارجی جمعآوری شد. پس از غربالگری و ارزیابی کیفی، تحلیل نهایی روی 80 مطالعه انجام شد. ارزیابی مطالعات حاصل از مرور نظاممند نشان داد ارائه الگوی مدیریت موفق محلی و روستاهای کوچک نیازمند رویکردی جامع و یکپارچه است که در آن تمام عوامل موثر در نظر گرفته شود. این رویکرد باید بر مشارکت فعال روستاییان، حمایت دولت، تقویت نهادهای محلی و استفاده از فناوریهای نوین تمرکز کند. یافتههای اصلی این تحقیق نشان میدهد که روستاهای کوچک و پراکنده نیز با مشکلات متعددی از جمله پراکندگی جغرافیایی، کمبود زیرساختها، عدم تناسب قوانین با شرایط روستایی، ضعف نهادهای محلی، کمبود منابع مالی، مهاجرت روستایی، ضعف مشارکت مردمی، تغییر سبک زندگی و تخریب محیط زیست مواجه هستند. این چالشها به طور مستقیم بر کیفیت زندگی روستاییان، بهرهوری منابع و توسعه پایدار مناطق روستایی تأثیر میگذارند و برای رفع آنها پیشنهاداتی ارائه شده است.
