ارزیابی اثربخشی اقدامات آبخیزداری بر آبدهی قنات از دیدگاه روستاییان معدن فیروزه نیشابور

نویسندگان

1 استادیار بخش تحقیقات حفاظت‌ خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع‌طبیعی خراسان‌رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران.

2 استادیار بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران.

doi
10.30490/rvt.2025.367318.1634
چکیده

ارزیابی عملیات آبخیزداری اجرا شده در حوضه‌های آبخیز و ارائه دورنمایی از نتایج عملکرد آن‌ها، به‌ویژه از دیدگاه بهره‌برداران، اطلاعات مناسبی را برای برنامه‌ریزی بلندمدت در اختیار مدیران و تصمیم‌گیران قرار می‌دهد. در این راستا، مطالعه حاضر به ­منظور شناخت و ارزیابی میزان اثربخشی اقدامات آبخیزداری بر آبدهی قنات از دیدگاه بهره‌برداران در حوضه آبخیز معدن فیروزه نیشابور در استان خراسان رضوی با بهره‏ گیری از روش­ های توصیفی و تحلیلی انجام شد. در راستای تبیین اهداف تحقیق، پس از تعیین معیارها و ملاک‌های ارزیابی اثربخشی، دیدگاه پاسخ­گویان در قالب پرسش‌نامه و در قالب طیف لیکرت مورد بررسی قرار گرفت. جامعه آماری مورد مطالعه شامل ساکنین روستای معدن فیروزه نیشابور است که در محدوده طرح‌های اجرا شده قرار دارند. بر اساس نتایج ارزیابی اثرات اجرای بند آبخیزداری از دیدگاه مردم، کاهش خسارات ناشی از سیل به منازل در روستا، کاهش تعداد سیل در روستا و کاهش خسارات ناشی از سیل به راه‌های ارتباطی دارای بالاترین اولویت هستند. از سوی دیگر، افزایش اختلاف و درگیری بین روستاییان و دیگر ارگان‌های دولتی، اختلاف و درگیری بین روستاییان و ارگان‌های دولتی مجری طرح و اختلاف و درگیری بین ساکنان روستای معدن فیروزه با ساکنان روستاهای دیگر دارای کمترین اثرپذیری ناشی از اجرای پروژه آبخیزداری بودند.