متنپژوهی «نگارستان» معین الدین جوینی
نویسندگان
1 موسسه علمی ـ فرهنگی دارالحدیث، قم
2 عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی کاشان
3 هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
doi
چکیده
سعدی با نگارش گلستان در سال 656 ق، شیوهای را در نظم و نثر بنا نهاد که تاکنون پیروان بسیار داشته است. نگارستان جوینی، در سال 735 ق، یعنی 79 سال پس از نگارش گلستان نوشته شده است. شاید بتوان این کتاب را پس از روضۀ خُلد مجد خوافی، دومین اثر و نزدیکترین کتاب به دوران نگارش گلستان دانست. نگارستان، کتابی اخلاقی ـ عرفانی است که به تقلید از گلستان سعدی نگاشته شده است. کتاب، مشتمل بر هفت باب است: در صیانت و پرهیزگاری؛ در مکارم اخلاق؛ در حُسن معاشرت؛ در عشق و محبّت؛ در وعظ و نصیحت؛ در فضل و رحمت؛ در فوائد متفرّقه. اگرچه نثر آن به پای گلستان نمیرسد، امّا دارای نکات و فواید فراوان ادبی است. این نوشتار، در درجۀ اوّل، با تحقیق بر روی نسخۀ خطّی نگارستان و در درجۀ بعد، با تکیه بر کتب تذکره و تاریخ ادبیات متقدّم و متأخّر، به معرّفی معین الدین جوینی و کتابش پرداخته است. مقاله، با معرّفی نویسنده (جوینى) آغاز میشود و سپس اطلاعات موجود در بارۀ نام و لقب، تخلّص، تولّد و مرگ، استادان، ممدوحان، آثار، و ویژگیهای اعتقادی و مذهبی وی، دستهبندی، تحلیل و در تطبیق با متن نگارستان، راستیآزمایی یا تکمیل میشوند. در ادامه، موضوعاتی چون: انتساب کتاب نگارستان به مؤلّف، سبب نگارش کتاب، سبب نامگذاری کتاب به «نگارستان»، تخلّص کتاب، مطالب و مضامین کتاب، و جایگاه علمى کتاب، با محور قرار گرفتن شواهد متن، بررسی شده است.