سطوح و شاخصهای ارزیابی تأثیرات پژوهش براساس تحلیل نظامهای ارزیابی
نویسندگان
1 استادیار گروه ارزیابی سیاستها و پایش علم، فناوری و نوآوری،موسسه تحقیقات سیاست علمی کشور،تهران ، ایران
doi
10.22034/popsci.2024.424371.1306چکیده
هدف: ارزیابی پژوهش مجموعهای از مفاهیم و روشهای مختلف پیرامون کیفیت و تأثیر و بهعنوان یک فعالیت فنی یا عملیاتی در نظر گرفته میشود که برای به تصویر کشیدن عناصر عینی فرآیند پژوهش طراحی شده است. درک ارزش و تأثیرات پژوهش در سطوح مختلف و با شاخصهای متفاوت، قابل پیگیری است. این مطالعه، شاخصهای کمیت پذیری که پایگاههای استنادی بینالمللی و نظامهای ارزیابی و رتبهبندی را مطرح کردهاند احصا و دستهبندی مینماید.روش: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی است و از نظر شیوه گردآوری داده، کتابخانهای محسوب میشود. به منظور استخراج شاخصهای قابل سنجش تأثیر علمی، 29 پایگاه و سامانه مورد بررسی قرار گرفت.یافتهها: سطوح مختلف نظام علم که این مطالعه به دنبال شناسایی شاخصهای سنجشپذیر آنها بود به این صورت دستهبندی شدند: مجلات؛ مقالات؛ حوزههای پژوهشی؛ کتابها؛ پژوهشگران؛ سازمانهای آموزشی و پژوهشی و کشورها.نتیجه گیری: به منظور ارزیابی تأثیرات پژوهشها رویکردهای متنوع و متفاوتی وجود دارد و هر کدام مزایا و محدویتهای خاص خود را دارند. برای درک بهتر نقش علمسنجی در ارزیابی تأثیر، باید موقعیت آن را در زنجیره ارزش کلی پژوهش مشاهده نمود که با برنامهریزی و تأمین مالی شروع میشود؛ با انتخاب و اجرای پروژه ادامه مییابد و با نتایج پژوهش، خاتمه مییابد. پس از استفاده، نتایج حاصل میشود. علمسنجی مبتنی بر تجزیه و تحلیل کمّی پیشرفتهای علمی است، عمدتاً در حوزه نتایج پژوهش، تلاش میکند تأثیر را اندازهگیری کند.