شناسایی الگوهای ناهنجاریهای همدیدی منجر به خشکسالیها و ترسالیهای فراگیر ایران
نویسندگان
1 دانشیار اقلیم شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
2 استاد اقلیمشناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
3 کارشناسی ارشد اقلیم شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
doi
10.22059/jphgr.2022.267431.1007286چکیده
در این پژوهش، بر اساس یک آستانه فضایی، خشکسالیها یا ترسالیهایی که حدود 75 درصد و بیشتر ایستگاههای مورد مطالعه (43 ایستگاه همدید) را در دوره سرد سال (اکتبر-آوریل) در یک بازه زمانی 34 ساله (2009-1976) درگیر خود نموده بودند به عنوان خشکسالیها یا ترسالیهای فراگیر تعریف شدند. نقشههای ترکیبی ناهنجاریها به تفکیک برای ماهها و فصلهای دارای خشکسالیها و ترسالیهای فراگیر برای متغیرهای دمای سطحی، رطوبت ویژه، فشار سطح دریا، تابع جریان، باد برداری و مؤلفه مداری آن از روی دادههای مرکز ملی پیش بینی محیطی-مرکز ملی پژوهشهای جوی (NCEP/NCAR) تهیه شدند. نتایج نشان میدهند که در زمان ترسالیهای فراگیر، استقرار یک کم فشار بر روی اروپا، یک پرفشار بر روی دریای عرب و یک کم فشار بر روی دریای سرخ، شرایط را برای انتقال رطوبت هم از جانب غرب و هم از جانب جنوب و جنوب غرب بر روی ایران فراهم میکنند. اما در خشکسالی های فراگیر، استقرار یک پرفشار بر روی اروپا، استقرار یک کم فشار بر روی دریای عرب و وجود یک کم فشار بر روی دریای سرخ باعث اختلال در فرایند چرخند زایی دریای مدیترانه و همچنین انتقال رطوبت از دریای عرب و اقیانوس هند به داخل ایران می شوند.